پترا فِراز دو نواِش، مهندس نرم‌افزار ۳۶ ساله‌ای از برزیل، زمانی که کارش تمام می‌شود سراغ دنیایی می‌رود که با کمک مدل‌های هوش مصنوعی شکل گرفته است. او دیگر نمی‌خواهد برای هر جزئیات داستانی دست به قلم ببرد؛ از لحن و جمله‌بندی گرفته تا تکامل شخصیت‌ها را به همراهی هوش مصنوعی می‌سپارد و از نتایج غیرقابل‌پیش‌بینی لذت می‌برد.
چرا بعضی‌ها داستان‌سازی با چت‌بات را دوست دارند؟
برای پترا جذاب‌ترین نکته، همین غیرقابل‌پیش‌بینی‌بودن روایت‌هاست. او با برنامه‌ای به نام SillyTavern مدل‌های متن‌باز را روی کامپیوتر شخصی اجرا می‌کند، طرح کلی را می‌کشد—مثلاً نبرد یک جنگجوی الفی با ملکه آمازون‌ها—و تماشا می‌کند که مدل چگونه فاصله‌ها را پر می‌کند. در یک جلسه می‌تواند بین چند دنیا جابجا شود؛ از Star Wars و Pokémon گرفته تا Mass Effect.
نسلِ داستانِ «شخصی‌شده»
پژوهشی که روی بیش از ۵۰۰ هزار پرامپت در یک مجموعهٔ عمومی به نام WildChat انجام شده نشان می‌دهد بیش از یک‌سوم تعاملات با چت‌بات‌ها شامل تولید انواع داستان و نقش‌آفرینی است: از نثر و شعر تا فن‌فیکشن و اروتیکا. محققان می‌گویند بخش عمده‌ای از این کار را مجموعه‌ای کوچک از «قدرت‌کاربران» انجام می‌دهند که پیوسته داستان‌ها را تولید و اصلاح می‌کنند.
نیاز به کنترل بیشتر روایت
بسیاری که سراغ تولید داستان با هوش مصنوعی می‌روند، خواهان چیزی فراتر از محتوای آماده‌اند: آن‌ها می‌خواهند کنترل جهت‌گیریِ داستان را در دست داشته باشند و بارها و بارها روایت را تغییر دهند تا دقیقاً به آنچه می‌پسندند برسند. محققان این ویژگی‌ها—بی‌قضاوت‌بودن، سرعت تولید، و تقریباً نامحدود بودن—را از مزایای مدل‌ها می‌دانند.
مثال‌هایی از دنیایِ شخصی‌شده
- فانتزی چندجهانی: ساخت خط داستانی بلند مثل رمانی کوتاه یا ماجراجویی‌های پیوسته در دنیاهای مختلف.
- فن‌فیکشن تکرارشونده: بازتولید و دستکاری یک روایت در هزاران نسخه برای رسیدن به شکل دلخواه.
- اروتیکا و نقش‌آفرینی شخصی: ایجاد شخصیت‌ها و موقعیت‌هایی کاملاً منطبق با تخیلات فرد—مثلاً داستان‌هایی که کاربر را در دل ماجرا قرار می‌دهد.
آیا این جریان تهدیدی برای ادبیات است؟
اخیراً ماجراهایی پیش آمد که بعضی ناشران متهم به استفاده از هوش مصنوعی در آثار حرفه‌ای شدند؛ قراردادهای بزرگ لغو شد و بعضی کتاب‌ها از بازار کنار رفتند. اما پژوهشگران می‌گویند این سر و صدا، تمرکز را از رفتار خوانندگان پرت کرده است: بسیاری از علاقه‌مندان اصلاً مشکلی با تولید شدنِ متن توسط ماشین ندارند.
دو آرمان متفاوتِ خواندن
یک گمانه این است که در آینده بازار نشر به چند لایه تقسیم می‌شود: حجم بزرگی از کتاب‌های تولیدشده توسط هوش مصنوعی که نیاز اکثریت خوانندگان را برآورده می‌کند و لایه‌ای کوچکتر از آثارِ انسان‌محور که برای خوانندگان جست‌وجوگر تجربه‌های بدیع و پیچیده طراحی می‌شود.
مرز میان سرگرمی و هنر
برای بعضی خوانندگان، داستانِ تولیدشده با هوش مصنوعی بیشتر شبیه یک معاملهٔ سادهٔ اقتصادی است: سرگرمی آنی که دقیقاً همان چیزی را می‌دهد که می‌خواهند. به‌گفتهٔ یکی از محققان، این پدیده شاید تصورات قدیمی‌تر دربارهٔ «ارزشِ ادبی» و ارتباط مستقیمِ نویسنده و خواننده را به چالش بکشد.
محدودیت‌ها و چشم‌اندازها
- مدل‌های کنونی در خلق نثر بلیغ، شخصیت‌های پیچیده و انسجام بلندمتن ضعف دارند، اما با بهبود مدل‌ها این کاستی‌ها ممکن است کم‌رنگ شوند.
- برای عده‌ای مانند پترا، تولید با هوش مصنوعی حکم دروازه‌ای به خواندن را دارد: او قبلاً خوانندهٔ جدی نبوده، اما حالا از داستان‌های ساخته‌شدهٔ دیگران هم لذت می‌برد.
در نهایت، آنچه روشن است این است که هوش مصنوعی در حال بازتعریف چگونگی تولید و مصرف داستان است؛ از روایت‌های شخصی و خاص تا محتوای جمعیِ فراگیر. برای برخی کاربران این ابزار نقطهٔ آزادیِ خلاقانه است و برای برخی دیگر زنگ هشداری است دربارهٔ آیندهٔ ادبیات—اما تا وقتی که تخیل انسان محدودیت بگذارد، احتمالاً داستان‌ها هم تمام نمی‌شوند.
نظر، سوال یا تجربه خود را درباره این مطلب با سایر کاربران اوکالا به اشتراک بگذارید.