دادگاه تجدیدنظر حوزه پنجم آمریکا حکم داده که شهروندان جکسون، می‌سی‌سی‌پی، حق قانونی برای دریافت آب آشامیدنی پاک علیه دولت محلی ندارند — حتی وقتی مقامات عمداً از خطر آلودگی سرب اطلاع داشته‌اند. این تصمیم بحث‌های وسیعی درباره حقوق اساسی، عدالت محیط‌زیستی و مسئولیت نهادهای عمومی را در پی داشته است.
حکم دادگاه و استدلال قاضی
شاکیان پرونده که در سال ۲۰۲۲ طرح دعوا کردند، ادعا می‌کردند دولت محلی اطلاع‌رسانی را پنهان کرده و به‌طور مؤثر ساکنان را مجبور به نوشیدن آبی آلوده به سرب کرده‌است. قاضی کرت انگلهاردت، که توسط رئیس‌جمهور پیشین منصوب شده، این شکایت را رد کرد و نوشت که «قانون اساسی برای هر نوع خطای دولتی چاره‌ای فراهم نمی‌کند.» به بیان او، نقض ادعاشده هرچند سنگین است، اما «جزو حقوق عمیقاً ریشه‌دوانده‌ای که قانون اساسی از آنها حمایت کند» قرار نمی‌گیرد.
جکسون؛ شهری که از مدت‌ها قبل آسیب‌پذیر بود
جکسون شهری با جمعیت بیش از هشتاد درصد سیاه‌پوست و نرخ فقر دو برابر میانگین ملی است. سیستم آبرسانی شهر سال‌ها نیازمند نوسازی بوده و گزارش‌ها از سطوح بالای سرب و مشکلاتی مانند نشت و خوردگی در شبکه خبر داده‌اند. مقامات ایالتی در سال ۲۰۱۵ افزایش سطح سرب را شناسایی کردند اما طبق گزارش‌ها برای ماه‌ها به عموم اطلاع ندادند و سپس در سال‌های بعد نیز مشکلات ادامه یافت.
اثر بر کودکان و خانواده‌ها
بخشی از شکایت مربوط به آسیب‌های جسمی است: مصرف طولانی‌مدت آب حاوی سرب می‌تواند به مسمومیت منجر شده و به‌ویژه برای کودکان عواقب دائمی مانند اختلالات عصبی و کاهش توانایی‌های شناختی داشته باشد. در این پرونده ذکر شده که چند فرزند از خانواده‌های شاکی مبتلا به مسمومیت سرب تشخیص داده شده‌اند.
حق به آب پاک در سطح جهانی و در برخی ایالات آمریکا
در سطح بین‌المللی و در برخی از ایالات آمریکا، دسترسی به آب آشامیدنی پاک به‌عنوان یک حق شناخته شده است: کشورهایی مانند اروگوئه و آفریقای جنوبی این حق را در قانون اساسی خود ثبت کرده‌اند. در سطح ایالتی نیز نیویورک (با اصلاحیه ۲۰۲۱) و ماساچوست از دهه‌های قبل حق «هوای و آب پاک» را تضمین کرده‌اند. اما دادگاه پنجم حکم داده که قانون اساسی فدرال آمریکا چنین حقی را به صراحت تأمین نمی‌کند.
پیامدها و واکنش‌ها
تصمیم دادگاه هم‌زمان با تلاش‌های دولت فدرال برای تضعیف برخی حفاظت‌های مرتبط با آب گرفته شده است، امری که منتقدان آن را به نفع منافع صنعتی و به بهای سلامت عمومی دانسته‌اند. سازمان‌های محیط‌زیستی و حقوق بشری صدای اعتراض بلند کرده‌اند و هشدار می‌دهند که هزینه‌های اجتماعی ناشی از آب آلوده—از جمله بیماری، افت تحصیلی کودکان و افزایش هزینه‌های بهداشتی—به خانوارها تحمیل خواهد شد.
- نکته اول: دادگاه فدرال دعوی درباره حق آب پاک را در محدوده قانون اساسی فدرال نپذیرفته است.
- نکته دوم: شهر جکسون از پیش با زیرساخت‌های فرسوده و مشکلات مالی روبه‌رو بوده است.
- نکته سوم: کودکان بیش از سایر گروه‌ها در معرض پیامدهای طولانی‌مدت آلودگی سرب قرار دارند.
- نکته چهارم: در برخی کشورها و ایالت‌ها، حق دسترسی به آب پاک به‌صراحت قانونی شده است؛ اما در فدرال آمریکا چنین حمایتی وجود ندارد.
- نکته پنجم: فعالان محیط‌زیست و گروه‌های مدنی احتمالاً به مبارزه حقوقی و فشارهای سیاسی ادامه خواهند داد.
چطور می‌توان پیگیری کرد؟
در چنین وضعیت‌هایی، اقدام‌های محلی و ایالتی اهمیت زیادی پیدا می‌کنند: اصلاح سریع شبکه‌های آبرسانی، شفافیت کامل در اطلاع‌رسانی، آزمایش‌های دوره‌ای و برنامه‌های مراقبت پزشکی ویژه برای کودکان می‌توانند تا زمان روشن شدن مسیرهای حقوقی، از آسیب بیشتر جلوگیری کنند. همچنین فشار عمومی و رسانه‌ای می‌تواند مسئولان را وادار به پاسخگویی و تخصیص منابع کند.
جمع‌بندی: حکم اخیر دادگاه تجدیدنظر نشان می‌دهد که شکایت‌های مبتنی بر نقض حق آب پاک در چارچوب کنونی قانون اساسی فدرال آمریکا با موانع جدی روبه‌رو است؛ با این حال، راهکارهای قانونی و سیاسی در سطح ایالتی و محلی و نیز اقدام‌های عملی برای کاهش خطرات به‌ویژه برای کودکان، همچنان قابل پیگیری‌اند.
نظر، سوال یا تجربه خود را درباره این مطلب با سایر کاربران اوکالا به اشتراک بگذارید.