تعلیق اینستاگرام «نو کینگز»؛ خطای فنی یا سانسور سیاسی؟

در روزهای اوج کمپین رأی‌گیری زودهنگام انتخابات میان‌دوره‌ای، اینستاگرام حساب یکی از مشهورترین تشکل‌های طرفدار دموکراسی آمریکا را از دسترس خارج کرد. ائتلاف «نو کینگز» (No Kings) چهار ساعت کامل بدون دسترسی ماند؛ چهار ساعتی که به گفته سازمان‌دهندگانش، دقیقاً در حیاتی‌ترین لحظه ممکن رخ داد. متا بعداً عذرخواهی کرد و ادعا کرد ابزار هوش مصنوعی حساب را با یک ربات اشتباه گرفته است. اما ماجرا با یک عذرخواهی ساده تمام نشد و حالا پای اعضای کنگره، دادستان‌های کل ۱۴ ایالت و نهادهای حقوق دیجیتال به آن کشیده شده است.

چهار ساعت سکوت در حساس‌ترین زمان

به گفته ائتلاف، حساب اینستاگرام در آستانه رأی‌گیری زودهنگام به‌طور خودکار تعلیق شد و مدیران صفحه تا چند ساعت نتوانستند به آن دسترسی پیدا کنند. اندی استون، سخنگوی متا، در شبکه اجتماعی ایکس توضیح داد که صفحه از یک ابزار مبتنی بر کلود (Claude) استفاده می‌کرده و الگوی فعالیتش شبیه ترافیک رباتیک شده است. او تأیید کرد که بررسی خودکار متا کمتر از یک ساعت بعد خطا را تشخیص داد، اما موانع دیگری ورود مدیران به حساب را طولانی‌تر کرد.

نو کینگز این توضیح را کافی ندانست. متا پیشنهاد داد جلسه‌ای با یک کارشناس فنی برای روشن‌شدن جزئیات خطا برگزار شود، اما ائتلاف آن را رد کرد و خواستار دیدار با مدیران ارشد شرکت شد. از نگاه این گروه، مسئله فراتر از یک صفحه اینستاگرامی است: میلیون‌ها آمریکایی به پلتفرم‌های متا برای رسیدن به اطلاعات رأی‌گیری تکیه می‌کنند و باید مطمئن باشند محتوای انتخاباتی سرکوب نمی‌شود.

در جلسه پایان اکتبر، مدیران متا به ائتلاف گفتند برنامه‌ای برای تغییر سیاست‌هایی که به «اجرای بیش از حد و آسیب‌زا» منجر می‌شود ندارند. همین موضوع نگرانی هیئت مستقل نظارت متا را هم برانگیخته است؛ نهادی که خودش هشدار داده چنین رویه‌ای می‌تواند در این دوره حساس به سرکوب محتوای طرفدار دموکراسی بینجامد.

نو کینگز در بیانیه‌اش نوشت: «متا پذیرفت که اشتباه کرده، اما عذرخواهی بدون اقدام، هیچ تضمینی برای تکرار نشدن این سانسور ایجاد نمی‌کند.»

از خیابان‌ها تا صندوق رأی

نو کینگز پس از بازگشت دونالد ترامپ به کاخ سفید در سال ۲۰۲۵ شکل گرفت و با سازمان‌دهی اعتراضات سراسری، نام خود را بر سر زبان‌ها انداخت. به گفته برگزارکنندگان، نخستین اعتراضات ژوئن ۲۰۲۵ بیش از پنج میلیون نفر را به خیابان آورد و شمار شرکت‌کنندگان در دورهای بعدی بالاتر رفت: حدود هفت میلیون نفر در اکتبر ۲۰۲۵ و بیش از هشت میلیون نفر در اعتراضات بهار.

برای چهارمین رویداد، تمرکز تغییر کرد؛ این بار هدف فقط پرکردن خیابان‌ها نبود، بلکه هدایت مردم به پای صندوق‌های رأی در روز رأی‌گیری زودهنگام بود. صدها سازمان حقوق مدنی، از جمله Black Voters Matter و اتحادیه آزادی‌های مدنی آمریکا (ACLU)، عضو این ائتلاف هستند. با نزدیک‌شدن به انتخابات، ائتلاف تصمیم گرفت یک حساب رسمی اینستاگرام با دنبال‌کننده‌های زیاد راه بیندازد تا محتوا را سریع‌تر شناسایی و منتشر کند؛ همان حسابی که تعلیق شد.

ابزار کلود دقیقاً چه می‌کرد؟

تیم رسانه‌های اجتماعی نو کینگز به آرس تکنیکا گفت از کلود به‌عنوان ابزاری برای جست‌وجوی کلیدواژه و هشتگ و رصد گفت‌وگوها در پلتفرم‌ها استفاده می‌کرده است. استون می‌گوید این ابزار «پروفایل‌ها، پست‌ها و هشتگ‌ها را می‌خواند» و همین باعث جهش شدید فعالیت حساب در بازه‌های کوتاه شد؛ الگویی که به نظر سیستم‌های متا شبیه ربات بود، نه یک کاربر انسانی.

اما مشخص نشد که آن ابزار دقیقاً چه بود، چگونه به اینستاگرام دسترسی داشت و آیا سرویس خود آنتروپیک بود یا یک یکپارچه‌سازی شخص ثالث. نه متا و نه آنتروپیک به پرسش‌های خبرنگار پاسخ ندادند.

ازرا لوین، هم‌بنیان‌گذار سازمان «ایندیویزیبل»، حجم بالای انتشار محتوا را طبیعی می‌داند: «باید هفت بار و از هفت راه مختلف به مخاطب برسی؛ بار هفتم است که می‌گوید راست می‌گوید، رأی‌گیری زودهنگام در جریان است و باید بروم.» به باورش، تعجب‌آور است که پلتفرمی که در فینال سوپربول و مراسم اسکار از پا نمی‌افتد، حساب یک ائتلاف را در اوج کمپین رأی‌گیری تعلیق می‌کند.

• حجم فعالیت: افزایش ناگهانی پست‌گذاری، بهانه اصلی سیستم‌های خودکار متا بود.
• نبود ابزار خاص: به گفته لوین، ائتلاف از فناوری پیچیده یا اختصاصی استفاده نمی‌کرده است.
• سابقه تعلیق: دست‌کم یکی از تولیدکنندگان محتوای نو کینگز هم در همان روز از دسترس خارج شد.

سایه سنگین رابطه متا و کاخ سفید

لوین به مجموعه‌ای از رخدادها اشاره می‌کند که از سال ۲۰۱۶ شروع شده و پرسش‌ها درباره نقش متا در حفاظت از فرایندهای دموکراتیک را زنده نگه داشته است. از فروش آگهی‌های انتخاباتی به شرکتی مبهم با گرایش روسی گرفته تا ناتوانی در شناسایی گروه‌های «توقف دزدی» که الگوریتم را برای پخش اطلاعات نادرست دستکاری می‌کردند. متا پیش از آغاز به کار ترامپ هم اعلام کرد برنامه راستی‌آزمایی مستقل خود در آمریکا را متوقف می‌کند؛ تصمیمی که منتقدان آن را به معنای بی‌اهمیت‌شدن حقیقت دانستند.

لوین کمک یک‌میلیون دلاری متا به صندوق تحلیف ترامپ و پنج میلیون دلار برای پروژه تالار پذیرایی او را نشانه تلاش برای خوش‌آمدن به رئیس‌جمهور می‌داند. با چنین پیشینه‌ای، به باورش سخت است که تعلیق حساب فقط یک نقص فنی بوده باشد. آرس تکنیکا هم تأکید می‌کند هیچ مدرکی نیافته که دولت ترامپ از متا خواسته باشد این حساب را محدود کند یا کسی در متا عامدانه با انگیزه سیاسی چنین کاری کرده باشد.

جالب اینکه استون یک روز پیش از جلسه با نو کینگز، برای تعلیق اشتباه صفحه‌ای در اختیار جمهوری‌خواهان هم عذرخواهی کرد؛ صفحه‌ای که سیستم‌ها آن را جعل هویت تشخیص داده بودند.

تغییر تاکتیک ترامپ و فشار بر الگوریتم

لوین یکی از پرسش‌های اصلی‌اش را این می‌داند که آیا متا پیش از تعلیق با دولت ترامپ تعاملی داشته یا نه. در دو رویداد نخست، ترامپ و همراهانش آشکارا به اعتراضات تاختند؛ از ویدیوی طنز ساخته‌شده با هوش مصنوعی از جت «کینگ ترامپ» تا توصیف معترضان به‌عنوان «جوک» و «بی‌اثر».

اما به گفته لوین، به نظر می‌رسد کاخ سفید فهمیده این واکنش‌ها فقط توجه‌ها را بیشتر می‌کند و از آن زمان تاکتیک عوض شده است: سکوت عامدانه و خودداری از پرداختن به نو کینگز، شاید به این امید که «اکسیژن» جنبش را قطع کند. او می‌گوید تعجب‌آور نیست اگر همان‌ها با دوستانشان در شبکه‌های اجتماعی هم صحبت کرده باشند تا پوشش خبری را کم کنند یا الگوریتم را به سمتی خاص بچرخانند.

از نگاه ائتلاف، حتی چهار ساعت هم کم نیست. به گفته لوین، سازمان‌های مدنی مجبورند برای رسیدن به مردم از پلتفرم‌های خصوصی استفاده کنند و همین وابستگی آن‌ها را در برابر چنین فشارهایی آسیب‌پذیر می‌کند. اگر اتفاق مشابهی «در میانه روز انتخابات» رخ دهد، پیامدها می‌تواند فاجعه‌بار باشد.

دادستان‌ها و قانون‌گذاران وارد می‌شوند

دیوید گرین، مشاور ارشد بنیاد مرزهای الکترونیکی (EFF)، زمان‌بندی تعلیق را «مشکوک» می‌داند و توضیح فنی متا را «پاسخی بسیار ناقص» توصیف می‌کند. هم‌زمان، ۱۴ دادستان کل ایالتی در نامه‌ای از متا خواستند شفاف توضیح دهد چه اتفاقی افتاده و برنامه‌اش برای اطمینان از مختل‌نشدن فعالیت‌های انتخاباتی合法 چیست. آن‌ها نگران‌اند متا در عصر عامل‌های هوش مصنوعی نتواند «فعالیت سیاسی مشروع را از فعالیت رباتیک آسیب‌زا» تشخیص دهد.

سناتور کریس ون هولن از مریلند و نمایندگان دموکرات رابرت گارسیا و جیمی راسکین در کنگره هم پرسش‌هایی درباره طولانی‌شدن روند بازگرداندن دسترسی مطرح کرده‌اند. لوین یادآوری می‌کند که اگر نتیجه انتخابات به سمت نو کینگز بچرخد، همین قانون‌گذاران می‌توانند ریاست کمیته‌های نظارتی را در دست بگیرند.

به باور او، کنگره بعدی می‌تواند رویکرد متفاوتی به تنظیم مقررات فناوری داشته باشد؛ رویکردی که به جای هم‌راستایی مدیران عامل فناوری با قوه مجریه، فضای بحث عمومی سالم‌تری بسازد.

راهی که متا انتخاب نکرده

گرین پیشنهاد می‌کند متا بازبینی انسانی محتوای انتخاباتی و کانال‌های پشتیبانی اضطراری برای رسیدگی سریع به تعلیق‌های ناخواسته ایجاد کند. او می‌گوید هرچند الزام قانونی برای این کار وجود ندارد، متا در برابر کاربرانش مسئول است که چنین شرایطی را پیش‌بینی کند.

• بازبینی انسانی: بررسی دستی محتوای انتخاباتی پیش از هر اقدام خودکار.
• کانال اضطراری: خط ارتباطی سریع برای ائتلاف‌ها و سازمان‌دهندگان رویدادهای بزرگ.
• سیستم اطلاع‌رسانی: اعلام رویدادهای مهم به متا تا پیش از وقوع، آمادگی ایجاد شود.
• شفافیت با دولت: افشای ارتباطات نهادهای دولتی با پلتفرم‌ها درباره محتوای سیاسی.

گرین هم به سابقه متا در مدیریت نامناسب محتوای انتخاباتی اشاره می‌کند؛ نه فقط در آمریکا، بلکه در برزیل و کشورهای دیگر. از نگاه او، تا زمانی که متا برنامه فعال و پیشگیرانه‌ای نداشته باشد، اتهام انگیزه سیاسی از سرش برداشته نمی‌شود.

کیت روئین از مرکز دموکراسی و فناوری (CDT) هم می‌پرسد چرا علاوه بر دلیل پرچم‌خوردن حساب، «سامانه‌های پیشگیری از خطا» که برای همین شرایط طراحی شده‌اند عمل نکردند. این مرکز از قانون پیشنهادی JAWBONE حمایت می‌کند که دولت را ملزم می‌کند ارتباطاتش با پلتفرم‌ها درباره گفتار سیاسی محافظت‌شده را علنی کند.

به گفته روئین، رویدادهای بزرگ گفتار سیاسی اغلب با خدمات متا سازمان می‌یابند؛ پس کاربران باید بدانند دقیقاً چه اتفاقی افتاده و چگونه می‌توانند در آینده از تکرارش جلوگیری کنند.