هوش مصنوعی در ذهن ما اغلب چیزی نامرئی و سبک به نظر می‌رسد، اما واقعیتِ پشت آن کاملاً متفاوت است. یک گزارش جدید و نگران‌کننده هشدار می‌دهد که ما در حال رها کردن حجم عظیمی از زباله‌های الکترونیکی (e-waste) هستیم که مقیاس آن تاکنون دست‌کم گرفته شده است. تخمین‌ها نشان می‌دهد که تا سال ۲۰۵۰، حجم این پسماندها به اندازه‌ای خواهد بود که بتواند ۲۳ میلیون کانتینر حمل‌ونقل را پر کند؛ یعنی اگر این کانتینرها را به‌صورت خطی کنار هم بچینید، شش بار حول کره زمین می‌چرخند.
چرا برآورد جدید اینقدر شوک‌آور است؟
تصمیم‌گیری سازمان بین‌المللی BASEL ACTION NETWORK (BAN) بر این باور است که مطالعات قبلی ناکافی بودند، زیرا فقط به سرفرآورد و کارت‌های گرافیک (GPU) می‌پرداختند. اما یک دیتاسنتر تنها از سرورها تشکیل نشده است. این گزارش جدید، تمام زیرساخت‌های پشتیبانی‌کننده مانند سیستم‌های خنک‌کننده، منابع تغذیه، تجهیزات پشتیبان و شبکه‌سازی را هم در نظر گرفته است. جیم پکات، بنیان‌گذار BAN، می‌گوید: «اگر شرکت‌ها و دولت‌ها برنامه‌ریزی نکنند، این ساخت‌وسازهای فعلی هوش مصنوعی می‌تواند به یک بحران سمی اتمی‌تر از آنچه امروز تجربه می‌کنیم تبدیل شود.»
پیدروری‌های شگفت‌انگیز
- تقریباً یک‌چهارم از ۶۸.۳ میلیون تن زباله الکترونیکی تولیدشده سالانه در جهان به‌صورت رسمی جمع‌آوری و بازیافت نمی‌شود.
- بخش بزرگی از این زباله‌ها به سیستم‌های «غیررسمی» می‌رود که در آن‌ها تجهیزات سوزانده یا دفن می‌شوند، منجر به آلودگی محیط‌زیست با مواد سمی مانند سرب و کروم می‌شود.
- آمریکا، با وجود داشتن بیشترین تعداد دیتاسنترها، هنوز کنونسیون BASEL را برای محدودسازی تجارت بین‌المللی زباله‌های خطرناک تصویب نکرده است.
اثر «آلودگی هوش مصنوعی» روی کل جهان
مهم‌ترین بخش این گزارش، معرفی مفهومی به نام «آلودگی زباله‌های هوش مصنوعی» است. BAN معتقد است که پیشرفت‌های AI نه‌تنها تجهیزات داخلی دیتاسنترها را ناکارآمد می‌کند، بلکه باعث می‌شود وسایل شخصی ما (مانند تلفن‌های همراه و گجت‌های شخصی) و حتی زیرساخت‌های مخابراتی زودتر از موعدی که انتظار داریم، به زباله تبدیل شوند. این یعنی حتی اگر شما از هوش مصنوعی استفاده نکنید، همچنان در زنجیره تأمین این زباله‌ها قرار دارید.
بر اساس پیش‌بینی‌ها، اگر ظرفیت کل دیتاسنترهای جهان تا سال ۲۰۳۰ به ۲۱۹ گیگاوات برسد، تولید زباله الکترونیکی به‌طور چشمگیری سه برابر خواهد شد. محاسبات نشان می‌دهد که بین ۳۹۵ تا ۶۱۷ میلیون تن زباله ناشی از تجهیزات الکترونیکی با منقضی‌شدن عمر مفیدشان در دهه‌های ۲۰۲۵ تا ۲۰۵۰ اضافه خواهد شد.
مقایسه با تخمین‌های قدیمی
یک مطالعه دیگر در سال ۲۰۲۴ پیش‌بینی کرده بود که زباله‌های هوش مصنوعی تا سال ۲۰۳۰ بین ۱.۲ تا ۵ میلیون تن باشد. اما روش جدیدترِBAN نشان می‌دهد این ارقام دست‌کم گرفته شده است، زیرا حدود ۸۷ درصد از زیرساخت‌های الکترومکانیکی دیتاسنترها در برآوردهای قبلی نادیده گرفته شده بودند. این فاصله آشکار، نشان‌دهنده نیاز فوری به تدوین راهکارهای دقیق‌تر برای مدیریت پسماندهای دیجیتال در آینده است.
نظر، سوال یا تجربه خود را درباره این مطلب با سایر کاربران اوکالا به اشتراک بگذارید.