ناشران بزرگ کتاب در آمریکا در ظاهر موضعی سخت‌گیرانه علیه هوش مصنوعی گرفته‌اند؛ از شکایت‌های حقوقی علیه شرکت‌های فناوری گرفته تا لغو انتشار بعضی کتاب‌ها به دلیل ظن استفاده از مدل‌های زبانی. اما روایت دیگری هم پشت درهای بسته جریان دارد: همان ناشرانی که در ملأعام از خطرات هوش مصنوعی می‌گویند، حالا آرام و بی‌سروصدا آن را وارد فرایندهای داخلی خود کرده‌اند؛ آن هم بدون اطلاع‌رسانی شفاف و در برخی موارد بدون رضایت نویسندگان.
براساس گفت‌وگو با بیش از دو دهه نفر از کارکنان صنعت نشر، دست‌کم سه ناشر بزرگ آمریکایی یعنی HarperCollins، Simon & Schuster و Hachette از ابزارهایی مانند ChatGPT و Claude برای بخش‌هایی از کار استفاده می‌کنند؛ از ایمیل‌زدن به ایجنت‌های ادبی و نوشتن متن‌های تبلیغاتی گرفته تا طراحی جلد و تولید محتوای بازاریابی.
هوش مصنوعی حالا وارد قلب فرایند نشر شده است
طبق گفته کارکنان، استفاده از مدل‌های زبانی بزرگ دیگر به چند آزمایش محدود نیست. این ابزارها کم‌کم در کارهای روزمره ناشران جا باز کرده‌اند؛ کارهایی که پیش‌تر به‌طور کامل توسط ویراستاران، طراحان و تیم‌های بازاریابی انجام می‌شد.
- ارسال ایمیل به نمایندگان ادبی
- نوشتن متن پشت جلد و مطالب تبلیغاتی
- کمک به طراحی جلد کتاب
- تولید محتوای بازاریابی و معرفی کتاب
نکته بحث‌برانگیز اینجاست که بسیاری از این تصمیم‌ها از سطوح مدیریتی گرفته شده و به گفته کارکنان، در مواردی بدون شفافیت عمومی یا حتی رضایت نویسندگان پیش رفته است.
اعتراض کارکنان: تناقضی که نمی‌شود نادیده گرفت
بخش زیادی از نارضایتی کارکنان از همین تناقض ناشی می‌شود. از یک سو، ناشران با صدای بلند درباره سوءاستفاده نویسندگان از هوش مصنوعی موضع می‌گیرند؛ از سوی دیگر، خودشان در حال استفاده گسترده‌تر از همان فناوری هستند.
چند نفر از کارکنان تحریریه گفته‌اند پرونده‌های علنی مربوط به نویسندگانی که به استفاده از مدل‌های زبانی متهم شده‌اند، فقط بخش کوچکی از ماجراست. به گفته یکی از ویراستاران، تقریباً هر زیرمجموعه نشر داستانی از لغو کتاب یک چهره شناخته‌شده به دلیل استفاده آشکار از هوش مصنوعی دارد؛ ماجراهایی که بسیاری از آن‌ها هرگز رسانه‌ای نشده‌اند.
ماجرای HarperCollins و «قهرمانان هوش مصنوعی»
در HarperCollins، مدیران ارشد چند ماه پیش برای ابزار Claude از شرکت Anthropic مجوز تهیه کردند، اما به گفته یکی از کارکنان فعلی، خیلی زود روشن شد که برنامه مشخصی برای اجرای آن ندارند. پس از آن، گروهی از کارکنان در سطوح مختلف عملاً مجبور شدند نقش «AI Champions» یا همان مروجان داخلی هوش مصنوعی را برعهده بگیرند.
وظیفه این افراد حضور در نشست‌های ماهانه و پیدا کردن کاربردهای تازه برای هوش مصنوعی در بخش‌های مختلف شرکت بود. ظاهراً این مشارکت برای همه داوطلبانه نبوده و برخی کارکنان از اینکه بدون تمایل واقعی وارد این مسیر شده‌اند، ناراضی هستند.
وقتی نگرانی‌های اخلاقی و محیط‌زیستی جدی گرفته نشد
در یکی از نشست‌های بهاری، تعدادی از کارکنان HarperCollins درباره تبعات حقوقی، اخلاقی و زیست‌محیطی هوش مصنوعی ابراز نگرانی کردند. اما به گفته یکی از حاضران، مسئول جلسه این نگرانی‌ها را با عبارت «هزینه انجام کسب‌وکار» کنار گذاشت.
مدتی بعد نیز در بخش تازه هوش مصنوعیِ پرتال داخلی کارکنان HarperCollins توضیحی اضافه شد که می‌گفت هرچند هوش مصنوعی اثرات محیط‌زیستی دارد، اما سهم آن در ردپای کربن دیجیتال اغلب افراد چندان بزرگ نیست.
فشار اقتصادی، دستمزد پایین و نارضایتی عمیق‌تر
برای بسیاری از کارکنان، ماجرا فقط به خود فناوری محدود نمی‌شود. اعتراض آن‌ها ریشه در اولویت‌بندی مالی شرکت‌ها هم دارد. یکی از کارکنان HarperCollins این تصمیم‌ها را «توهین‌آمیز» توصیف کرده و گفته سال‌هاست کارکنان برای دریافت حقوقی مناسب استدلال‌های روشن اقتصادی ارائه می‌کنند، اما در عوض بودجه صرف نرم‌افزارهایی می‌شود که خیلی‌ها اصلاً تمایلی به استفاده از آن ندارند.
این نارضایتی در شرایطی مطرح می‌شود که میانگین حقوق ورودی کارکنان صنعت نشر در نیویورک در سال ۲۰۲۳ در ناشران بزرگ و Scholastic حدود ۴۷ هزار و ۵۸۳ دلار بوده است؛ رقمی که با توجه به هزینه‌های بالای زندگی در این شهر، برای بسیاری کافی به نظر نمی‌رسد.
مسئله فقط فناوری نیست؛ مسئله اعتماد است
چالش اصلی ناشران با هوش مصنوعی صرفاً فنی نیست. مسئله‌ای که از دل این روایت بیرون می‌آید، بحران اعتماد است: اعتماد کارکنان به مدیران، اعتماد نویسندگان به ناشران و اعتماد مخاطبان به فرایند تولید کتاب.
وقتی یک ناشر در ظاهر علیه استفاده از هوش مصنوعی موضع می‌گیرد اما هم‌زمان در پشت صحنه از همان ابزارها برای تولید محتوا، تبلیغات یا حتی طراحی استفاده می‌کند، طبیعی است که کارکنان و نویسندگان احساس کنند با استانداردی دوگانه روبه‌رو هستند.
- کارکنان از نبود شفافیت ناراضی‌اند
- نویسندگان ممکن است نسبت به نحوه استفاده از آثار و نام خود نگران شوند
- مخاطبان با پرسش‌هایی درباره اصالت و کیفیت محتوا روبه‌رو می‌شوند
- بحث حقوقی و اخلاقی استفاده از مدل‌های زبانی همچنان حل‌نشده باقی مانده است
آینده نشر با هوش مصنوعی به کدام سمت می‌رود؟
به نظر می‌رسد صنعت نشر، مثل بسیاری از صنایع خلاق دیگر، وارد دوره‌ای شده که در آن استفاده از هوش مصنوعی دیگر یک احتمال دور نیست، بلکه واقعیتی جاری است. با این حال، نحوه ورود این فناوری اهمیت زیادی دارد. اگر ناشران بدون شفافیت، بدون رضایت ذی‌نفعان و بدون پاسخ روشن به پرسش‌های اخلاقی و حقوقی پیش بروند، احتمالاً اعتراض‌ها گسترده‌تر خواهد شد.
در مقابل، اگر قرار است هوش مصنوعی بخشی از آینده نشر باشد، ناشران ناچارند درباره مرزهای استفاده از آن صادق‌تر عمل کنند؛ هم با کارکنان، هم با نویسندگان و هم با خوانندگان.
نظر، سوال یا تجربه خود را درباره این مطلب با سایر کاربران اوکالا به اشتراک بگذارید.