استارتاپهای فعال در حوزه انرژی همجوشی این روزها فقط به تولید برق برای شبکه فکر نمیکنند. بخشی از این شرکتها حالا دوباره به همان مسیری برگشتهاند که سالها پیش پایههای این صنعت را شکل داد: همکاری با بخش دفاعی.
همجوشی از ابتدا هم بیارتباط با امنیت ملی نبود. ریشههای این فناوری به زمانی برمیگردد که دانشمندان به دنبال استفادهای غیرنظامی و سازنده از دانشی بودند که در پسِ بمبهای گرماهستهای دوران جنگ سرد قرار داشت. حتی یکی از مهمترین آزمایشهای تاریخ همجوشی در سال ۲۰۲۲ هم در National Ignition Facility انجام شد؛ مرکزی که بیش از دو دهه در خدمت پروژههای مرتبط با امنیت ملی بوده است.
حالا با کند شدن سرمایهگذاری خطرپذیر در حوزه فناوریهای اقلیمی، استارتاپهای همجوشی بیش از گذشته به دنبال منابع مالی تازه هستند. این صنعت به سرمایهگذاری بسیار سنگین نیاز دارد و طبیعی است که شرکتها برای پیشبرد پروژههای خود سراغ شریکانی بروند که هم بودجه دارند و هم به فناوریهای پیشرفته علاقهمندند.
چرا صنعت دفاعی به همجوشی علاقهمند شده است؟
یکی از مهمترین نقاط اتصال این دو حوزه، سلاحهای لیزری است. صنعت دفاعی سالهاست روی این فناوری کار میکند، اما رشد استفاده از پهپادها در میدان نبرد، اهمیت آن را چند برابر کرده است.
سامانههای سنتی پدافند هوایی برای مقابله با هواپیماهای سرنشیندار طراحی شده بودند؛ اهدافی بزرگتر، گرانتر و کمتعدادتر. در مقابل، پهپادها کوچک، ارزان و پرتعدادند. همین موضوع باعث شده در برخی موارد، نسبت هزینه دفاع به حمله کاملاً نامتوازن باشد. نمونه معروف آن، استفاده از یک موشک پاتریوت ۳ میلیون دلاری برای سرنگونی یک پهپاد تجاری ۲۰۰ دلاری بود؛ اقدامی مؤثر، اما از نظر اقتصادی نهچندان منطقی.
سلاحهای لیزری میتوانند این معادله را تغییر دهند. به جای شلیک یک موشک گرانقیمت و یکبارمصرف، لیزر با استفاده از برق تولیدشده توسط ژنراتور، موتور یا راکتور کشتی، با سرعت بالا و هزینهای بهمراتب کمتر عمل میکند.
استارتاپهای همجوشی چه نقشی در این میان دارند؟
شرکتهایی که روی راکتورهای همجوشی مبتنی بر لیزر کار میکنند، شریکان ایدهآلی برای پروژههای دفاعی به حساب میآیند. دلیلش هم روشن است: آنها در حال توسعه لیزرهای بسیار قدرتمندی هستند که میتوانند علاوه بر کاربرد در نیروگاههای آینده، در سامانههای دفاعی هم مورد استفاده قرار بگیرند.
در همین راستا، استارتاپ Xcimer که روی همجوشی مبتنی بر لیزر کار میکند، بهتازگی از همکاری و سرمایهگذاری شرکت RTX خبر داده است؛ هلدینگی که پیمانکار دفاعی شناختهشده Raytheon را نیز در خود دارد. بر اساس این توافق، Xcimer از بازوی سرمایهگذاری RTX بودجه دریافت میکند و در مقابل، RTX میتواند استفاده از لیزرهای قدرتمند این شرکت را برای اهداف خود بررسی کند.
Xcimer دقیقاً چه چیزی ساخته است؟
Xcimer که در دنور مستقر است، میگوید بزرگترین سامانه لیزری تحت مالکیت خصوصی در جهان را در اختیار دارد. این شرکت قصد دارد از این زیرساخت برای توسعه یک نیروگاه همجوشی استفاده کند.
در طراحی نیروگاه این استارتاپ، لیزرها به هدفهای سوختی شلیک میکنند و آنها را آنقدر فشرده میکنند تا اتمها با یکدیگر همجوشی انجام دهند و انرژی آزاد شود. سامانه فعلی این شرکت که Phoenix نام دارد، هنوز حدود یک مرتبه بزرگی ضعیفتر از سطح توان مورد نیاز برای یک نیروگاه کامل است، اما همین توان هم کافی بوده تا توجه بازیگران بزرگ صنعت دفاعی را جلب کند.
این همکاری برای هر دو طرف چه مزیتی دارد؟
- برای استارتاپهای همجوشی: دسترسی به سرمایه، شبکه صنعتی و مشتریانی که به فناوریهای پیشرفته نیاز فوری دارند.
- برای شرکتهای دفاعی: دسترسی زودهنگام به لیزرهای پرقدرت و فناوریهایی که میتوانند در سامانههای تسلیحاتی آینده نقش کلیدی داشته باشند.
- برای بازار: سرعت گرفتن توسعه فناوریهایی که هم در انرژی و هم در دفاع کاربرد دارند.
بازگشت به ریشهها، اما با هدفی تازه
همجوشی سالهاست با وعده تولید برق پاک و تقریباً نامحدود شناخته میشود، اما واقعیت این است که مسیر تجاریسازی آن طولانی و پرهزینه است. در چنین شرایطی، همکاری با صنعت دفاعی میتواند برای بسیاری از استارتاپها نه یک انحراف، بلکه راهی برای بقا و شتاب دادن به توسعه فناوری باشد.
این روند نشان میدهد مرز میان فناوری انرژی و کاربردهای نظامی بار دیگر در حال کمرنگ شدن است. اگر این همکاریها ادامه پیدا کند، ممکن است بعضی از مهمترین پیشرفتهای آینده در حوزه همجوشی نه فقط از دل نیروگاهها، بلکه از نیازهای دفاعی بیرون بیاید.
نظر، سوال یا تجربه خود را درباره این مطلب با سایر کاربران اوکالا به اشتراک بگذارید.