سالهاست که محققان خواب، قشر مغز را صرفاً یک مخاطب منفعل فرض کردهاند که در برابر سیگنالهای ارسالی از مناطق عمقی مغز واکنش نشان میدهد. جفری ترال، متخصص علوم اعصاب در کالج پزشکی آلبرت اینشتین نیویورک، این باور رایج را بیان میکند: «معمولاً تصور میشود که خواب تحت کنترل مناطق زیرقشری است». در حالی که ریتمهای کند و عمیق خواب در قشر مغز قابل مشاهده هستند، پیشفرض همیشگی این بوده است که محرکهای این ریتمها از جاهای دیگر بدن میآیند.
اما یک مطالعه جدید در ژورنال Nature این معادله را وارونه گذاشت. تیم تحقیق ترال و رناتا باتیستا-بریتو، رهبر آزمایشگاه، گروهی از سلولهای خاصی در قشر مغز را شناسایی کردند که این فرضیه قدیمی را به چالش میکشد. یافتههای این تیم نشان میدهد که قشر مغز نقشی بسیار فعالتر از آنچه فکر میکردیم در آغاز خواب دارد.
سلولهای یک درصدی: کلید اصلی به خواب رفتن
محققان کشف کردند که این سلولهای خاص، تنها حدود یک درصد از سلولهای متوقفکننده (Inhibitory Neurons) قشر مغز را تشکیل میدهند. نکته شگفتانگیز این است که فعال کردن دقیق همین عده اندک سلول در موشهای آزمایشگاهی، باعث میشود که حیوان به خواب برود.
جفری ترال در توضیح اهمیت این کشف میگوید: «کار ما نشان میدهد که قشر مغز نهتنها این ریتمهای خواب را «میبیند»، بلکه میتواند خودش آن را از حالت خنثی خارج کرده و آغاز کند. این اقدام به تنهایی کافی است تا خواب را تسهیل کند».
چرا این کشف یک انقلاب محسوب میشود؟
- تغییر نگاه به نقش قشر مغز: به جای اینکه قشر مغز در خواب صرفاً یک مانیتور منفعل باشد، اکنون میدانیم که خود بازیگر اصلی آغاز خواب است.
- دقت در هدفگیری درمانی: اگر درمانهای بیخوابی یا اختلالات خواب بتوانند روی همین یک درصد خاص سلولها تمرکز کنند، شاید بتوانی با مداخلات جراحی یا دارویی دقیقتری، کیفیت خواب را بهبود بخشید.
- درک بهتر مکانیسمهای عصبی: این کشف دروازهای جدید برای فهمیدن این است که چگونه ریتمهای سریع بیداری به ریتمهای کند خواب تغییر ماهیت میدهند.
پیشرفت در شناخت ما از خواب، یعنی شناخت دقیقتر از یکسوم عمر انسان. کشف اینکه قشر مغز «شروعکننده» خواب است، میتواند مسیر تحقیقات آینده در زمینه اختلالات خواب، رباتیکهای عصبی و حتی بهینهسازی عملکرد شناختی را به طور کاملاً متفاوتی پیش ببرد. این فقط یک تغییر در مدلسازی نظریه نیست؛ این درک جدید از آن بخش از مغز است که مسئول بیداری و تمرکز ماست.
نظر، سوال یا تجربه خود را درباره این مطلب با سایر کاربران اوکالا به اشتراک بگذارید.