استارتاپ آلمانی Proxima Fusion برای یکی از مهم‌ترین قطعات راکتورهای همجوشی خود برنامه بزرگی دارد: نوار ابررسانای دمای بالا یا HTS tape. این شرکت اعلام کرده کارخانه‌ای به ارزش ۱۴۰ میلیون یورو راه‌اندازی می‌کند تا این ماده کلیدی را با استاندارد مناسب نیروگاه‌های همجوشی تولید کند؛ تصمیمی که می‌تواند وابستگی اروپا به زنجیره تامین آسیایی را کمتر کند.
این خبر چند ماه بعد از جذب سرمایه ۴۱۱ میلیون یورویی Proxima منتشر شده؛ سرمایه‌ای که جایگاه این شرکت را میان استارتاپ‌های پرهزینه و جدی حوزه همجوشی تقویت کرد. Proxima می‌گوید برای ساخت این کارخانه از ترکیبی از منابع مالی دولتی و خصوصی استفاده می‌کند و ایالت نیدرزاکسن آلمان هم ۲۱ میلیون یورو در این پروژه مشارکت خواهد داشت.
چرا نوار ابررسانای دمای بالا این‌قدر مهم است؟
راکتورهای همجوشی برای کنترل پلاسما به میدان‌های مغناطیسی بسیار قدرتمند نیاز دارند. Proxima قصد دارد از نوار HTS برای ایجاد همین میدان‌ها استفاده کند؛ میدان‌هایی که پلاسما را در شرایط لازم برای آغاز واکنش همجوشی نگه می‌دارند.
اهمیت این فناوری فقط در قدرت آن نیست. نوارهای ابررسانای دمای بالا می‌توانند در دماهایی بالاتر از ابررساناهای سنتی کار کنند و همین موضوع طراحی راکتورها را کوچک‌تر، کارآمدتر و از نظر مهندسی قابل‌اتکاتر می‌کند.
نیاز Proxima به HTS tape چقدر است؟
مقیاس مصرف این ماده، بزرگی پروژه را به‌خوبی نشان می‌دهد. نیروگاه نمایشی Proxima به حدود ۲۰ هزار کیلومتر نوار HTS نیاز خواهد داشت. برای نیروگاه تجاری، این عدد تقریبا دو برابر می‌شود. چنین حجمی از تقاضا توضیح می‌دهد چرا این شرکت ترجیح داده به‌جای تکیه کامل بر تامین‌کنندگان خارجی، سراغ تولید داخلی برود.
- نیروگاه آزمایشی: ۲۰ هزار کیلومتر نوار ابررسانا
- نیروگاه تجاری: حدود دو برابر نسخه نمایشی
- هدف اصلی: تضمین تامین پایدار یکی از حیاتی‌ترین اجزای راکتور
بازاری که فعلا در اختیار چین و ژاپن است
امروز بخش عمده تولید نوار HTS در چین و ژاپن انجام می‌شود. همین موضوع باعث شده زنجیره تامین این فناوری راهبردی تا حد زیادی در اختیار تامین‌کنندگان آسیایی باشد. برای شرکتی مثل Proxima Fusion که توسعه راکتورهای همجوشی را در مقیاس صنعتی دنبال می‌کند، دسترسی مطمئن به این قطعه فقط یک مزیت نیست؛ یک ضرورت است.
ساخت کارخانه اختصاصی می‌تواند ریسک‌های مربوط به تامین، قیمت‌گذاری و وابستگی ژئوپلیتیکی را کاهش دهد؛ مخصوصا در صنعتی که هنوز در مرحله رشد سریع قرار دارد و هر گلوگاه تولیدی می‌تواند برنامه زمانی پروژه‌ها را عقب بیندازد.
HTS tape؛ یکی از ستون‌های نسل جدید همجوشی
نوار ابررسانای دمای بالا کمی بیش از یک دهه است که به عنوان یکی از پیشرفت‌های بنیادی در صنعت همجوشی شناخته می‌شود. بسیاری از استارتاپ‌های امروزی این حوزه، امکان طراحی راکتورهای فشرده‌تر و کارآمدتر را مدیون همین فناوری هستند.
در عمل، HTS tape به شرکت‌ها اجازه می‌دهد با استفاده از میدان‌های مغناطیسی قوی‌تر، سامانه‌هایی کوچک‌تر نسبت به نسل‌های قدیمی‌تر بسازند. این موضوع می‌تواند هزینه‌ها را کنترل کند و توسعه نیروگاه‌های همجوشی را از مرحله آزمایشگاهی به سمت کاربرد تجاری نزدیک‌تر کند.
کاربرد HTS فقط به همجوشی محدود نیست
هرچند انتظار می‌رود صنعت همجوشی در آینده سهم بزرگی از تولید جهانی نوار HTS را مصرف کند، اما این فناوری فقط برای راکتورهای همجوشی کاربرد ندارد. شرکت‌هایی مثل Veir هم از آن برای افزایش بهره‌وری و چگالی توان در دیتاسنترها استفاده می‌کنند.
این یعنی رقابت بر سر HTS tape احتمالا در سال‌های آینده شدیدتر می‌شود؛ چون هم صنعت انرژی و هم زیرساخت‌های پردازشی به این ماده پیشرفته نیاز پیدا می‌کنند.
نکات کلیدی خبر
- Proxima Fusion می‌خواهد کارخانه‌ای ۱۴۰ میلیون یورویی برای تولید نوار ابررسانای دمای بالا بسازد.
- این ماده یکی از اجزای حیاتی راکتورهای همجوشی و تولید میدان مغناطیسی برای مهار پلاسما است.
- بخش عمده تولید جهانی HTS tape فعلا در چین و ژاپن انجام می‌شود.
- نیروگاه نمایشی Proxima به ۲۰ هزار کیلومتر نوار HTS نیاز دارد.
- علاوه بر همجوشی، دیتاسنترها هم به یکی از بازارهای مهم این فناوری تبدیل شده‌اند.
حرکت Proxima Fusion فقط یک سرمایه‌گذاری صنعتی نیست؛ تلاشی است برای کنترل یکی از حساس‌ترین حلقه‌های زنجیره تامین در آینده انرژی. اگر همجوشی به مرحله تجاری برسد، شرکت‌هایی که دسترسی پایدار به مواد راهبردی مثل HTS tape دارند، چند قدم جلوتر از بقیه خواهند بود.
نظر، سوال یا تجربه خود را درباره این مطلب با سایر کاربران اوکالا به اشتراک بگذارید.