تابستان امسال برای سواحل ایالت مین با خبرهای پیاپی از مشاهده کوسه‌های سفید بزرگ همراه بود. یکی از خبرسازترین اتفاق‌ها در ماه اوت رخ داد؛ زمانی که «گرگ ویلفرت» ناجی باسابقه‌ای که ۵۵ سال سابقه فعالیت دارد، هنگام شنا در ساحل اسکاربورو ناگهان به زیر آب کشیده شد. چیزی به بویه نجات او گیر کرده بود و در ابتدا تصور می‌کرد با پروانه قایق برخورد کرده است، اما عامل واقعی یک کوسه سفید بزرگ بود.
این ماجرا تنها یک مورد از رشته‌ای طولانی از مشاهده‌ها در سواحل مین بود. در حالی که سراسر سواحل شرقی آمریکا تابستان شلوغی از نظر مشاهده کوسه‌ها داشت، مین بیش از همه توجه‌ها را جلب کرد. فقط در بازه‌ای دو روزه در نزدیکی ساحل پاین پوینت در جنوب مین، ۱۲ مورد مشاهده گزارش شد. در ماه‌های ژوئیه و اوت نیز چندین ساحل پس از گزارش‌های متعدد، موقتاً بسته شدند. این حضور تا پایان تابستان هم ادامه داشت؛ یک کوسه سفید بزرگ در تعطیلات روز کارگر نزدیک ولز بیچ دیده شد و کمی پایین‌تر در امتداد ساحل، یک ماهیگیر نمونه دیگری را صید کرد.
آیا تغییرات اقلیمی مقصر اصلی است؟
آب‌های اطراف مین از جمله مناطقی هستند که با سرعت زیادی در حال گرم شدن‌اند و اقیانوس اطلس هم در سال‌های اخیر موج‌های گرمای دریایی متعددی را تجربه کرده است. پدیده ال‌نینو هم به این گرمایش دامن زده است. با این حال، کارشناسان می‌گویند توضیح ماجرا فقط به تغییرات اقلیمی ختم نمی‌شود؛ دست‌کم وقتی صحبت از کوسه‌های سفید بزرگ باشد.
آنچه امروز دیده می‌شود، احتمالاً نتیجه ترکیبی از چند عامل است: موفقیت برنامه‌های حفاظتی چند دهه گذشته، افزایش جمعیت طعمه‌های اصلی کوسه‌ها و استفاده بیشتر از فناوری برای ردیابی و ثبت حضور آن‌ها. بنابراین، چیزی که شبیه «هجوم ناگهانی» به نظر می‌رسد، ممکن است بیش از آنکه نشانه یک تغییر ناگهانی باشد، حاصل بازگشت تدریجی این شکارچیان به زیستگاه‌های طبیعی‌شان و بهتر شدن ابزارهای شناسایی باشد.
بازگشت کوسه‌های سفید؛ نتیجه حفاظت، نه فقط گرمایش آب
وقتی فیلم مشهور Jaws در سال ۱۹۷۵ اکران شد، کوسه‌های سفید بزرگ وضعیت خوبی نداشتند. این گونه در هر دو سوی سواحل شرقی و غربی آمریکا به دلیل صید بی‌رویه، گرفتار شدن ناخواسته در تورها و شکار تفریحی و نمایشی به شدت کاهش یافته بود.
در دهه ۱۹۹۰، قوانین فدرال برای حفاظت از خود کوسه‌ها و همچنین فک‌های خاکستری وضع شد؛ فک‌هایی که یکی از منابع غذایی مهم کوسه‌های سفید بزرگ به شمار می‌روند. وقتی یک شکارچی رأس هرم غذایی محافظت می‌شود و هم‌زمان طعمه اصلی‌اش هم فرصت بازسازی جمعیت پیدا می‌کند، طبیعی است که بعد از چند دهه نشانه‌های این احیا در طبیعت دیده شود.
چرا سواحل مین برای کوسه‌ها جذاب شده است؟
مین از یک سو به آب‌های غنی و زیستگاه‌های مناسب دسترسی دارد و از سوی دیگر جمعیت فک‌ها در برخی مناطق آن افزایش یافته است. حضور فک‌ها یعنی منبع غذایی آماده برای کوسه‌های سفید. به همین دلیل، بیشتر دیده شدن این کوسه‌ها در نزدیکی ساحل لزوماً به معنی «افزایش غیرعادی رفتار تهاجمی» نیست؛ بلکه می‌تواند نشان‌دهنده بازگشت آن‌ها به مناطقی باشد که از نظر زیستی برای شکار مناسب‌اند.
فناوری چگونه تعداد مشاهده‌ها را بیشتر کرده است؟
بخشی از ماجرا به این برمی‌گردد که امروز بهتر از قبل می‌توان حضور کوسه‌ها را تشخیص داد. سامانه پایش کوسه‌ها در ایالت مین از فناوری آکوستیک تله‌متری استفاده می‌کند. در این روش، روی بدن حیوان یک برچسب یا تگ نصب می‌شود که سیگنال الکترونیکی منحصربه‌فردی ارسال می‌کند. ایستگاه‌های زیرآبی این سیگنال را دریافت و ثبت می‌کنند و به این ترتیب مسیر حرکت کوسه‌ها در طول ساحل قابل پیگیری می‌شود.
البته این سیستم هنوز محدودیت‌هایی دارد. برنامه پایش مین کمتر از یک دهه قدمت دارد و همه کوسه‌ها هم تگ‌گذاری نشده‌اند. به همین دلیل، مشخص کردن دقیق اینکه چه میزان از افزایش مشاهده‌ها ناشی از افزایش واقعی جمعیت است و چه میزان به خاطر بهتر شدن ابزارهای رصد، کار ساده‌ای نیست.
هر مشاهده بیشتر، الزاماً به معنی کوسه بیشتر نیست
وقتی مردم بیشتر به ساحل می‌روند، دوربین و پهپاد همراه دارند، گزارش‌ها سریع‌تر در شبکه‌های اجتماعی منتشر می‌شود و سامانه‌های ردیابی هم فعال‌تر می‌شوند، طبیعی است که تعداد مشاهده‌های ثبت‌شده بالا برود. در نتیجه، ممکن است احساس عمومی این باشد که کوسه‌ها ناگهان همه‌جا را گرفته‌اند، در حالی که بخشی از این حس به خاطر افزایش توان ما برای دیدن و ثبت کردن است.
چرا این خبرها امسال بیشتر به چشم آمدند؟
ترکیب چند عامل باعث شد تابستان مین بیش از همیشه زیر ذره‌بین برود:
- تکرار مشاهده‌ها در مدت کوتاه؛ مثل ثبت ۱۲ مورد در دو روز نزدیک پاین پوینت بیچ
- بسته شدن موقت سواحل که توجه رسانه‌ها و مردم را جلب کرد
- ادامه گزارش‌ها تا پایان تابستان و محدود نماندن آن‌ها به یک بازه کوتاه
- افزایش آگاهی عمومی نسبت به حضور کوسه‌های سفید در سواحل شرقی آمریکا
آیا باید نگران شنا در سواحل مین بود؟
مشاهده بیشتر کوسه‌ها لزوماً به معنی افزایش شدید خطر برای شناگران نیست، اما بی‌احتیاطی هم منطقی نیست. حضور کوسه سفید بزرگ در نزدیکی ساحل نشان می‌دهد که رعایت هشدارهای محلی، توجه به بسته شدن سواحل و پیگیری اطلاعیه‌های مسئولان اهمیت زیادی دارد. به‌ویژه در مناطقی که فک‌ها دیده می‌شوند یا اخیراً گزارش حضور کوسه ثبت شده، بهتر است شناگران و موج‌سواران هوشیارتر باشند.
- به هشدارها و پرچم‌های ساحلی توجه کنید
- در صورت اعلام مشاهده کوسه، وارد آب نشوید
- در ساعات کم‌نور مانند صبح زود یا غروب با احتیاط بیشتری شنا کنید
- از شنا در نزدیکی تجمع فک‌ها یا ماهیگیرها خودداری کنید
جمع‌بندی
آنچه در سواحل مین می‌بینیم، احتمالاً بیشتر از آنکه نشانه «تسلط» یا «هجوم» کوسه‌های سفید باشد، حاصل احیای جمعیت این گونه پس از سال‌ها حفاظت و دقیق‌تر شدن روش‌های شناسایی و گزارش‌دهی است. گرمایش آب و تغییرات دریایی بی‌تأثیر نیستند، اما توضیح کامل ماجرا در همین یک عامل خلاصه نمی‌شود. کوسه‌های سفید بزرگ دوباره بیشتر دیده می‌شوند، چون هم بهتر از آن‌ها محافظت شده و هم حالا چشم‌های بیشتری آن‌ها را دنبال می‌کنند.
نظر، سوال یا تجربه خود را درباره این مطلب با سایر کاربران اوکالا به اشتراک بگذارید.