پیشنهاد چند ناشر بزرگ را هم دریافت کرده بود. پولینا برسوک، ۷۲ ساله، برای یک لحظه به خود اجازه داد خوشبختی را لمس کند، اما ذهنش زود برگشت به آن پرسش آزاردهنده: چه چیزی زندگی‌ام را نابود کرد؟ او می‌گوید: «نمی‌دانم این پیشنهادها را با چه فکری قضاوت کنم.» او در دنیای رسانه‌ها از اواخر دهه هفتاد فعالیت می‌کرد و روزی میزبان گفتگوهای چالشی درباره فناوری بود. حالا اما، با وجود آنکه خبر خوش داشت، سایه‌ی شکست حرفه‌ای‌اش هنوز سنگین بود. چه اتفاقی برایش افتاده بود؟ این پرسش یک‌چهارم قرن است که اذیتش می‌کند.
کیف سیبِرسلَفس و سکوت ناگهانی ناظران
در سال ۲۰۰۰، برسوک کتاب «کیف سیبِرسلَفس» (Cyberselfish) را منتشر کرد. این کتاب، با زیرعنوانی هوشمندانه، «فرهنگ رادیکال لیبرترین سیلواست» را نشانه گرفته بود. او در زماناتی که کل صنعت تکنولوژی در حال خودماندگی بود، با تیزی نگاه کرد و با طنز تلخی، ریشه‌های خشم پنهان در پشت آن آرمان‌گرایی دیجیتال را بیرون کشید. فروش کتاب خوب نبود، اما در حد استاندارد یک اثر نقدی قرار داشت. اما بعد از آن، صمت حکم‌فرما شد. سردبیرها دیگر تلفنش را نمی‌کشیدند، قرارداد دومی نه، و حتی حضور در شبکه‌های خبری هم از دستش خارج شد. برسوک شروع کرد به تردید در این نکته که آیا واقعاً لیست مشکنی برایش ساخته‌اند؟
او که همواره سلامتی‌اش ناپایدار بود، حالا به شدت بدتر شده بود. در خانه‌های دیگران زندگی می‌کرد و اقتصادش به آتش‌سوزی‌ای تشبیه می‌شد که همه‌چیز را خاک می‌کند. او از حمایت دوستان و جمع‌آوری کمک‌های خیریه برای گذران روزگار استفاده می‌کرد. به کتابش را «TDB» (کتاب لعنتی) صدا می‌زد. اما حالا، در سال ۲۰۲۵، اوضاع تغییر کرده بود. پست‌های شبکه‌های اجتماعی، و بازخوانی اثرش توسط منتقدان معتبر تکنولوژی، او را دوباره به چشمِ یک پیشگو بازگردانده بودند. نیویورک تایمز او را «نویسنده‌ای که جسارت داشت سیلیکون‌ولی را نقد کند» معرفی کرد. ناشران برای نشر مجدد کتاب، پیشنهاد داده بودند. اما این بازگشت، او را حتی مبهوتر کرده بود. «دوست ندارم از برچسب جنسیت‌زدگی استفاده کنم، اما حقیقت این است که هیچ‌وقت نمی‌فهمم چرا این اتفاق افتاد.»
ریشه‌های نگاه برسوک به تکنولوژی
برای درک اینکه چرا برسوک چنین نگاهی داشت، باید به گذشته‌اش برگردیم. او در اوایل دهه ۸۰، در یک شرکت کوچک نرم‌افزاری در شهرستان ماریِن، با یک سیستم‌عامل قدیمی به نام PICK آشنا شد. او در آنجا متوجه شد که تکنولوژی یک «زیرساخت» است، نه جادو. کامپیوتر ابزاری است که ذهنِ انسانِ دیگر را در اختیار می‌گیرد. او نوشت: «یادگیری درباره PICK به من فهمید که نرم‌افزار یک اثر بشری است. دستِ رنج، حسّ طراحی و کورن‌های شناختی؛ همه آن‌ها دست‌ساز انسان‌هایی است که آن‌ها را ساخته‌اند. تکنولوژی خاص‌پسند (idiosyncratic) است چون انسان‌های سازنده‌اش، آدم‌های معمولی‌اند.»
این نگاه، که او «انسان‌گرایی دردناک» می‌نامید، در نوشته‌هایش محسوس بود. او از آن‌هایی که اصرار داشتند «بشر» را از فرآیند تکنولوژی حذف کنند، به شدت خشمگین بود. او سیاست‌های خود را چپ می‌دانست، اما به شدت به خودیاری و آزادی فردی اهمیت می‌داد. بزرگ شدن در پاسادِنای دوران اوج صنعت فضایی، به او درس داده بود که تکنولوژی همیشه از دلِ سرمایه‌گذاری‌های عمومی و نظامی برخاسته است، نه جادویی ذاتی.
جنگ، زخم و زبان
برسوک در ۱۴ سالگی (۱۹۶۸) با توپ یک تفنگ .45 کلت، در فاصله‌ای ۶ فوتی، در سر مورد شلیک قرار گرفت. داستان رسمی این بود که یک اشتباه بوده، اما برسوک بعدها گفت که دوستش از کشو آشپزخانه، اسلحه را برداشته و با آن بازی می‌کرده. گلوله از گونه‌ی او وارد شده و از پشت گردن خارج شده بود. او معتقد است این شلیک، مغز او را «پیش از وقت پیر» کرده است. او از سال‌ها به بعد، در درک متون با چگالی بالا، مانند متون حقوقی یا زمین‌شناسی، مشکل داشت. مغز او قادر نبود فرآیندهای نمادین پیچیده را پردازش کند. اما همین تجربه، او را به نوشتن فنی کشاند؛ نوشتنی که او را مجبور می‌کرد جملاتش را دقیق، شفاف و انعطاف‌پذیر کند تا درک شود. او این را تمرینی شبیه ورزش با ژانت فوندای نامید.
دیوانگی WIRED و نقدهای برسوک
وقتی برسوک به مجله WIRED پیوست، در دهه ۹۰، این یک برخورد دو دنیای متفاوت بود. WIRED، مجله‌ای بود که با کامپیوتر عاشق می‌شد. اما برسوک، که با پیشینه‌ی نقدی‌اش از رسانه‌های فنی، به‌عنوان یک نویسنده آزادکار به آنجا آمده بود، با «دگمه‌های» اداری و تکراری‌اش در می‌آمد. او در یک آثانی ۱۹۹۶ تحت عنوان «زنان سیمی» نوشت که در WIRED، تنها ۱۵ درصد مقالات درباره زنان بود و تعداد نویسندگان زن نیز بسیار اندک بود. او می‌نویسد: «همه در محفل‌های اداری WIRED غرغر می‌کنند که چرا از زنان پیشرو به‌عنوان موضوع مقالات استفاده نمی‌شود، در حالی که از مردان بی‌ارزش اما باهوش، ستایش می‌شود.»
او در نوشتن پروفایل‌های چالشی، مانند پروفایل اسدار دیسون یا پل الِن (هم‌بنیان‌گذار مایکروسافت)، به چالش‌های جنسیتی در صنعت می‌پرداخت. او یک بار پل الِن را به «مردی که شبیه یک ماموت آبی‌چشم بود» تشبیه کرد؛ متنی که الِن را ناراحت کرد، اما برسوک با لحنی طنزآمیز جواب داد: «مهم این است که او مهربان است.»
کتاب «کیف سیبِرسلَفس» در واقع ادامه‌ی همین نقد بود. اما فروش متوسط کتاب، و انزوا در بازار رسانه‌ای که همواره به دنبال داستان‌های «برنده» بود، باعث شد تا برسوک دیگر دیده نشود. وقتی بازار داتکام منفجر شد، ناشران به دنبال آن‌هایی بودند که برنده‌شدگان را ستایش کنند، نه آن‌ها که از قبل هشدار داده بودند. برسوک، با اینکه یک نقاده چابک بود، در بازار جدید که بر اساس الگوریتم‌ها و کلیک‌ها کار می‌کرد، از دست داده شد.
آیا یک لیست مشکن وجود داشت؟
برسوک می‌گوید که فکر می‌کند شاید یک لیست مشکن بوده است. «من با آن‌ها تماس دارم و می‌دانم که چگونه آن‌ها من را دیده بودند.» اما بسیاری از همکاران او، مانند جاناتان بتل یا تریسیا هافنر، معتقدند که هیچ توطئه‌ای وجود نداشت. بلکه برسوک آنقدر با شخصیت «پولینا» (خودخواه، دقیق، و انتقادی) بودند که در یک مجله که به دنبال «جلب توجه» و «تکاپ» بود، نمی‌توانست بماند. هافنر می‌گوید: «او بسیار باهوش بود، اما از دیدگاه ما، یک مشکل بود. ما نمی‌خواستیم با کسی درگیر شویم که از همان ابتدا علیه سیاست‌های ما باشد.»
برسوک حالا با نگاهی به گذشته، خود را یک «شبح» می‌داند که «در یک تصادف در زندگی قرار گرفته است». اما بازگشت به قفسه‌ها، با این نسخه جدید که سرلوحه‌ی آن را گیل دوران (یک منتقد شناخته‌شده‌ی تکنولوژی) نوشته است، نشان می‌دهد که آنچه او پیش‌بینی کرده بود، دقیقاً همان چیزی است که جهان امروز با آن مواجه است. او دیگر تنها نیست.
نظر، سوال یا تجربه خود را درباره این مطلب با سایر کاربران اوکالا به اشتراک بگذارید.