پژوهشگران روشی تازه برای رساندن دقیق mRNA به تومورها ساخته‌اند؛ روشی که می‌تواند سلول‌های ایمنی سرکوب‌شده در اطراف تومور را دوباره به نیروهای ضدسرطان تبدیل کند. ایده اصلی ساده اما مهم است: به‌جای تحریک گسترده سیستم ایمنی در سراسر بدن، پیام درمانی فقط به همان جایی فرستاده شود که باید عمل کند.
بدن ما فقط با ویروس‌ها و باکتری‌ها نمی‌جنگد. سیستم ایمنی به‌طور مداوم سلول‌های غیرطبیعی را هم شناسایی و حذف می‌کند تا فرصت تبدیل شدن به سرطان را پیدا نکنند. مشکل از زمانی شروع می‌شود که تومور شکل می‌گیرد و محیط اطراف خودش را به نفع بقا و رشدش تغییر می‌دهد. این محیط می‌تواند سلول‌های ایمنی ضدسرطان را تضعیف کند و حتی بعضی از آن‌ها را وادار کند علیه پاسخ ایمنی بدن عمل کنند.
همین ویژگی، یکی از موانع مهم در درمان‌های ایمنی سرطان است. در بسیاری از موارد، بدن از نظر تئوری توان حمله به تومور را دارد، اما خود تومور با ساختن یک محیط سرکوب‌گر، اجازه نمی‌دهد سلول‌های ایمنی کارشان را انجام دهند.
هدف درمان: بازبرنامه‌ریزی سلول‌های ایمنی اطراف تومور
در مطالعه‌ای که در نشریه Science Advances منتشر شده، تیمی از پژوهشگران به سرپرستی «چون‌شیا ژائو» در دانشگاه آدلاید، سیستمی طراحی کرده‌اند که mRNA را با دقت بالا به محل تومور می‌رساند. هدف این درمان، تغییر رفتار ماکروفاژهای مرتبط با تومور است.
این ماکروفاژها در حالت عادی بخشی از سیستم دفاعی بدن هستند، اما سیگنال‌های ناشی از سرطان می‌توانند آن‌ها را بازبرنامه‌ریزی کنند. در این وضعیت، به‌جای کمک به مبارزه با تومور، جلوی ورود و فعالیت سلول‌های T را می‌گیرند؛ سلول‌هایی که از مهم‌ترین ابزارهای بدن برای نابودی سلول‌های سرطانی به شمار می‌روند.
mRNA استفاده‌شده در این روش، دستور ساخت مولکولی به نام CXCL9 را حمل می‌کند. این مولکول یک سیگنال شیمیایی برای جذب سلول‌های T به محل تومور است. به بیان ساده، پژوهشگران تلاش کرده‌اند محیط تومور را از یک منطقه بازدارنده، به فضایی تبدیل کنند که سلول‌های ایمنی بتوانند در آن فعال شوند.
چرا رساندن دقیق mRNA این‌قدر مهم است؟
فناوری‌های مبتنی بر mRNA در سال‌های اخیر رشد چشمگیری داشته‌اند؛ به‌خصوص بعد از شناخته‌شدن عمومی آن‌ها در واکسن‌های کووید. اما در درمان سرطان، فقط داشتن یک مولکول مؤثر کافی نیست؛ محل تحویل آن اهمیت حیاتی دارد.
اگر سیگنال‌های تحریک‌کننده سیستم ایمنی در نقاط نامناسب بدن فعال شوند، ممکن است سیستم ایمنی بیش از حد تحریک شود و عوارض خطرناک و حتی مرگ‌بار ایجاد کند. به همین دلیل، درمان‌های ایمنی موفق باید تا حد ممکن هدفمند باشند.
نانوذرات هوشمند چگونه عمل می‌کنند؟
برای حل این مشکل، پژوهشگران از چیزی استفاده کرده‌اند که آن را نانوذرات هوشمند نامیده‌اند. در درمان‌های mRNA، این مولکول معمولاً داخل نوعی نانوذره قرار می‌گیرد؛ اغلب یک پوشش لیپیدی یا چرب که به ورود mRNA به سلول کمک می‌کند.
تیم تحقیقاتی در این پروژه، همین فناوری پایه را یک قدم جلوتر برده و به آن یک سازوکار هدف‌گیری اضافه کرده است؛ به‌طوری که محموله درمانی فقط وارد سلول‌های درست در محل درست شود.
هدف‌گیری با کمک پروتئین TREM2
سطح این نانوذرات با آنتی‌بادی‌هایی پوشانده شده که به TREM2 متصل می‌شوند؛ پروتئینی که روی سطح ماکروفاژهای سرکوب‌گر مرتبط با تومور دیده می‌شود. از آنجا که محیط تومور ترکیبی شلوغ از انواع مختلف سلول‌هاست، این روش دو مزیت مهم دارد:
- درمان را به ناحیه تومور هدایت می‌کند.
- باعث می‌شود mRNA فقط وارد ماکروفاژهایی شود که نیاز به بازبرنامه‌ریزی دارند.
این دقت بالا می‌تواند تفاوت بزرگی در ایمنی و اثربخشی درمان ایجاد کند؛ چون پیام درمانی در سطح بدن پخش نمی‌شود و احتمال تحریک ناخواسته سیستم ایمنی کاهش پیدا می‌کند.
اهمیت این روش برای آینده درمان سرطان
اگر این فناوری در مراحل بعدی تحقیق و آزمایش نیز موفق عمل کند، می‌تواند راه را برای نسل تازه‌ای از ایمونوتراپی‌های دقیق باز کند؛ درمان‌هایی که به‌جای حمله گسترده، مستقیماً ساختار ایمنی داخل تومور را تغییر می‌دهند.
نکته مهم اینجاست که پژوهش حاضر فقط روی نابودی مستقیم سلول سرطانی تمرکز ندارد، بلکه به سراغ یکی از اصلی‌ترین موانع درمان رفته است: محیط سرکوب‌گر تومور. وقتی این محیط تغییر کند، سلول‌های ایمنی بدن شانس بیشتری برای انجام مأموریت طبیعی خود خواهند داشت.
نکات کلیدی
- پژوهشگران سامانه‌ای برای رساندن مستقیم mRNA به تومور طراحی کرده‌اند.
- این درمان ماکروفاژهای مرتبط با تومور را دوباره به نفع سیستم ایمنی بازبرنامه‌ریزی می‌کند.
- mRNA حاوی دستور ساخت CXCL9 است؛ سیگنالی که سلول‌های T را به محل تومور جذب می‌کند.
- نانوذرات هوشمند با کمک آنتی‌بادی‌های متصل‌شونده به TREM2 فقط سلول‌های هدف را نشانه می‌گیرند.
- هدف‌گیری دقیق، احتمال عوارض ناشی از تحریک گسترده سیستم ایمنی را کاهش می‌دهد.
این دستاورد هنوز در مسیر پژوهش قرار دارد، اما نشان می‌دهد ترکیب mRNA با سامانه‌های تحویل دقیق، می‌تواند یکی از امیدبخش‌ترین مسیرها برای درمان‌های شخصی‌سازی‌شده و کم‌عارضه‌تر سرطان باشد.
نظر، سوال یا تجربه خود را درباره این مطلب با سایر کاربران اوکالا به اشتراک بگذارید.