شکست جعبه گشایی؛ «تادیر اجتماعی» آرون سورکین در اکران ضعیف

اگر انتظار داشتید که دنباله‌ی «شبکه اجتماعی» هم مثل فیلم اول، غوغایی به پا کند، بهتر است با واقعیت‌های جدید گیشه سینما آشتی کنید. «تادیر اجتماعی» (The Social Reckoning)، آخرین اثر آرون سورکین، بر اساس تخمین‌های روز یکشنبه، در نخستین آخر هفته اکران خود موفق به کسب تنها ۵.۵ میلیون دلار درآمد در بازار داخلی (آمریکا) شده است. این رقم حتی پایین‌تر از پیش‌بینی‌های ناامیدکننده استودیو (بین ۷ تا ۸ میلیون دلار) هم بوده و به‌وضوح نشان می‌دهد که این فیلم از مسیر تبدیل شدن به یک پدیده‌ی گیشه مثل «شبکه اجتماعی» فاصله گرفته است. به یاد داشته باشید که فیلم ۲۰۱۰ با گشودن ضربه‌ای ۲۲ میلیون دلاری و جمع‌آوری ۹۷ میلیون دلار درآمد داخلی، نه‌تنها به سورکین اسکار هدیه کرد، بلکه تصویر‌سازی‌اش از فرهنگ استارتاپ‌ها و سیلیکون‌ولی را هم جاودانه ساخت.

آیا مخاطب از ماجراجویی فیسبوک خسته شده است؟

اما ماجرا فقط درباره‌ی سرنوشت یک فیلم نیست؛ ارقام این آخر هفته می‌تواند باریکی به چگونگی تمایل مخاطبان سینما در پاییز امسال بدهد. فصلی که در آن فیلم‌های متعددی با محوریت مدیران کلان شرکت‌های فناوری، از جمله شخصیت‌های منفی واقعی، اکران می‌شوند. این فهرست شامل مستند ۴ ساعته «ماسک» از الکس گیبنی است که همین هفته اکران شد، مستند غیرقابل تعریف ناتان فیلدر درباره الیزابت هولمز با عنوان «همه چیز را می‌بینی» (که هفته آینده اکران می‌شود) و درام اتاق جلسه بورده «مصنوعی» (Artificial) درباره هیئت‌مدیره OpenAI است که پس از لغو توسط آمازون، توزیع‌کننده جدیدی پیدا کرده است. به اضافه سریال «خودخواهان» (The Altruists) در نتفلیکس که نوامبر امسال پرده می‌افتد و داستان سام بنکمن‌فراید و فروپاشی FTX را روایت می‌کند.

تغییر لحن: از هیجان روزهای نخست تا سیاهی افشاگری

• تغییر منظره سینمایی: فاصله ۱۶ ساله‌ی بین دو فیلم، منظره‌ی سینمای تئاتری را کاملاً دگرگون کرده است. مخاطبان امروز با چالش‌های متفاوتی مواجه‌اند.
• موضوع سنگین‌تر: در حالی که «شبکه اجتماعی» بر هیجان و دراماتیک بودن روزهای نخستین فیسبوک تمرکز داشت، «تادیر اجتماعی» تاریک‌تر و سنگین‌تر است و حول تصمیم فرانسیس هاگن، افشاگر، برای نشتی سندهایی که به «فایل‌های فیسبوک» معروف شدند، می‌چرخد.
• سکندرس‌های سنا و الگوریتم‌ها: شاید یک فیلم متمرکز بر جلسات استماع سنا و تغییرات الگوریتمی، هرگز پتانسیل برای یک هیت بزرگ را نداشته باشد. گمان می‌رود مخاطبان اصلی این فیلم، گروه سنی متوسط و بالا باشند که تنها sporadic (هر از گاهی) به سینما می‌روند.

سوال جالبی هم اینجاست: آیا انتقاد از فیسبوک هنوز آن‌همان فوریت برای مخاطب دارد؟ جایی که بیداری‌های شبانه‌ی بیشتر مردم، دیگر به خاطر شبکه‌های اجتماعی نیست، بلکه نگرانی از هوش مصنوعی‌هاست؟

نقد فیلم و مقایسه با «مسک»

علاوه بر موضوع، نقد فیلم‌های جدید آن‌هم چندان درخشان نیست. اگرچه بسیاری از منتقدان از «تادیر اجتماعی» لذت برده‌اند (از جمله نویسنده این مقاله)، اما اعتراب بر آن است که فیلم بار گزاف‌گویی‌های امضای سورکین را بر دوش خود حمل می‌کند. تصور اینکه چنین فیلمی، با ریژیسوری دیوید فینچر (مانند نسخه اول) و با موسیقی ترنت رزنور و آتیکوس روس، چه شکلی بود، دنیایی را باز می‌کند که شاید بهتر از نسخه فعلی می‌شده بود.

از سوی دیگر، مستند «مسک» در نخستین آخر هفته خود و در چهار سینما، ۶۹ هزار دلار کسب کرد. با توجه به طولانی بودن و موضوع خاص آن، انتظار می‌رود که پس از شروع استریم در HBO Max، مخاطب بیشتری جذب کند تا آنکه در گیشه‌های سینمایی بماند.