رصدخانه‌ای که بیش از دو دهه انفجارهای کیهانی را رصد می‌کرد، حالا خودش به زمین نزدیک می‌شود. بر اساس گزارش ارائه‌شده، رصدخانه فضایی نیل گرلز سوئیفت ناسا پس از حدود ۲۲ سال حضور در مدار و ناکامی مأموریت نجاتش، احتمالاً در هفته پس از انتشار گزارش به جو زمین بازمی‌گردد. محل دقیق سقوط این فضاپیما، که ابعادی در حد یک آسانسور بزرگ دارد، هنوز مشخص نیست؛ بااین‌حال، کارشناسان خطر آن برای مردم را نسبتاً کم می‌دانند.
سقوط رصدخانه سوئیفت؛ چه چیزهایی مشخص است؟
سوئیفت سال‌ها یکی از ابزارهای ارزشمند اخترشناسان بود، اما با پایان فعالیت علمی و کاهش ارتفاع مدارش، اکنون به یک زباله فضایی تبدیل شده است. زمان‌بندی مطرح‌شده برای سقوط، پیش‌بینی همان گزارش است و نباید آن را زمان قطعی برخورد دانست.
- زمان احتمالی بازگشت: هفته پس از انتشار گزارش؛ متن ورودی تاریخ دقیق انتشار را مشخص نمی‌کند.
- محل سقوط: هنوز معلوم نیست فضاپیما در کدام نقطه زمین فرود می‌آید.
- خطر برای مردم: به ارزیابی کارشناسان نقل‌شده در گزارش، نسبتاً پایین است.
- وضعیت رصدخانه: فعالیت علمی آن متوقف شده و مأموریت نجات نیز به نتیجه نرسیده است.
سوئیفت چگونه به چشم اخترشناسان تبدیل شد؟
رصدخانه سوئیفت در ۲۰ نوامبر ۲۰۰۴ به فضا پرتاب شد. این فضاپیما سه تلسکوپ داشت و مأموریت اصلی آن، شناسایی و مطالعه فوران‌های پرتو گاما بود؛ انفجارهایی که در شمار پرانرژی‌ترین رویدادهای شناخته‌شده جهان قرار می‌گیرند.
سوئیفت موقعیت این فوران‌ها را پیدا می‌کرد و اطلاعات آن‌ها را به رصدخانه‌های سراسر جهان می‌فرستاد. به این ترتیب، تلسکوپ‌های دیگر هم می‌توانستند به‌سرعت همان بخش از آسمان را زیر نظر بگیرند و داده‌های بیشتری جمع‌آوری کنند.
مأموریتی دوساله با بیش از دو دهه دستاورد
قرار بود مأموریت اصلی سوئیفت فقط دو سال طول بکشد، اما این رصدخانه بیش از ۱۰ برابر آن زمان به کار ادامه داد. داده‌هایش به پژوهش درباره تحول کیهان، ابرنواخترها و رویدادهایی کمک کرد که در آن‌ها سیاه‌چاله‌ها ستاره‌ها را از هم می‌درند.
شان دوماگال‌گلدمن، مدیر بخش اخترفیزیک ناسا، در بیانیه‌ای بر همین عمر کاری طولانی تأکید کرد و دستاوردهای سوئیفت را بازدهی ماندگار و چشمگیر برای سرمایه‌گذاری انجام‌شده دانست.
چرا مدار سوئیفت پایین آمد؟
طبق متن گزارش، افزایش فعالیت خورشیدی در سال ۲۰۲۴ باعث گرم‌شدن و انبساط لایه‌های بالایی جو زمین شد. در نتیجه، مقاومت جو در برابر حرکت ماهواره بیشتر شد و افت ارتفاع سوئیفت سرعت گرفت.
این رصدخانه سامانه پیشران مناسبی برای اصلاح مدار و جبران این افت ارتفاع نداشت. بنابراین نمی‌توانست به‌تنهایی خود را به مدار بالاتری برساند و برای ادامه فعالیت به کمک یک فضاپیمای دیگر نیاز داشت.
مأموریت ۳۰ میلیون دلاری نجات چرا شکست خورد؟
بر اساس روایت گزارش، ناسا در ژوئیه ۲۰۲۶ مأموریتی ویژه با هزینه ۳۰ میلیون دلار برای نجات سوئیفت آغاز کرد. قرار بود فضاپیمای رباتیک LINK ارتفاع مدار رصدخانه را حدود ۱۵۰ مایل، معادل ۲۴۱ کیلومتر، افزایش دهد تا عمر عملیاتی آن بیشتر شود.
اما این تلاش موفق نبود. در گزارش آمده است که جرد آیزاکمن، رئیس ناسا، در ماه اوت مشکلات سامانه کنترل فضاپیما را علت لغو مأموریت اعلام کرد. این مشکلات اجازه نمی‌دادند فضاپیما جهت‌گیری و پایداری لازم را در فضا حفظ کند.
آخرین رصد سوئیفت پیش از خاموشی
طبق گزارش، ناسا در ۲۶ اکتبر اعلام کرد ارتفاع سوئیفت از سطح زمین به کمتر از ۱۷۰ مایل، حدود ۲۷۴ کیلومتر، رسیده است؛ مداری بسیار پایین که در آن، تلسکوپ‌های رصدخانه دیگر نمی‌توانستند اهداف نجومی را به‌صورت پایدار رصد کنند.
سوئیفت آخرین رصد خود را در ۲۰ اکتبر انجام داد و پس از آن، گروه عملیات مستقر در دانشگاه ایالتی پنسیلوانیا به فعالیت عملیاتی رصدخانه پایان داد.
آیا سقوط سوئیفت نگران‌کننده است؟
نامشخص‌بودن محل سقوط فضاپیمایی با این ابعاد می‌تواند نگران‌کننده به نظر برسد، اما ارزیابی کارشناسان در گزارش، پایین‌بودن نسبی خطر برای عموم مردم است. متن ارائه‌شده جزئیاتی درباره میزان بقای قطعات هنگام عبور از جو یا محدوده احتمالی سقوط ندارد؛ بنابراین نمی‌توان از آن، محل برخورد یا میزان خسارت احتمالی را نتیجه گرفت.
پایان کار سوئیفت، پایان عمر رصدخانه‌ای است که بسیار فراتر از برنامه اولیه دوام آورد. حتی با توقف رصدهای تازه، داده‌هایی که طی بیش از دو دهه گردآوری کرده، بخشی از میراث علمی آن باقی می‌ماند.
نظر، سوال یا تجربه خود را درباره این مطلب با سایر کاربران اوکالا به اشتراک بگذارید.