همزمان با گسترش موج سرمایه‌گذاری در مراکز داده هوش مصنوعی در سراسر آمریکا، بحثی جدی در شهرها و محله‌های مختلف شکل گرفته است: اگر این تاسیسات بزرگ در نزدیکی محل زندگی مردم ساخته شوند، چه تغییری در کیفیت زندگی آن‌ها ایجاد خواهد شد؟ شرکت‌های فعال در حوزه مراکز داده و مشتریان آن‌ها از ایجاد شغل، رشد اقتصادی و توسعه زیرساختی سخن می‌گویند، اما این وعده‌ها برای بسیاری از ساکنان قانع‌کننده نبوده است.
نگرانی اصلی مخالفان، تنها به ظاهر مدرن و فناوری‌محور این پروژه‌ها محدود نمی‌شود؛ بلکه موضوعاتی مانند مصرف بالای انرژی، فشار بر شبکه برق، استفاده گسترده از منابع آب و آثار زیست‌محیطی آن‌ها باعث شده بخش بزرگی از مردم با ساخت مراکز داده در نزدیکی محل سکونت خود مخالفت کنند.
تجربه شهرهایی که بهای صنعت را پرداخته‌اند
برای برخی فعالان اجتماعی، این نگرانی‌ها صرفاً یک پیش‌بینی یا فرضیه نیست. آن‌ها تجربه زیستن در کنار صنایع سنگین را با تمام پیامدهایش لمس کرده‌اند. یکی از این افراد شاوْمار پیتس است؛ فعال اجتماعی‌ای که تمام عمر خود را در محله گریز فری در جنوب‌غربی فیلادلفیا گذرانده است.
او در همسایگی پالایشگاهی بزرگ بزرگ شد؛ پالایشگاهی که زمانی بزرگ‌ترین پالایشگاه نفت در ساحل شرقی آمریکا به شمار می‌رفت و پس از انفجاری در سال ۲۰۱۹ تعطیل شد. در طول سال‌ها، بسیاری از دوستان، همسایه‌ها و اعضای خانواده او با بیماری‌های مزمن دست‌وپنجه نرم می‌کردند، اما پیتس تا مدت‌ها ارتباط میان این مشکلات سلامت و محیط زندگی‌اش را به‌طور جدی درک نکرده بود.
نقطه عطف زمانی بود که او در سال ۲۰۱۸ با گروه عدالت محیط‌زیستی Philly Thrive آشنا شد؛ گروهی که در محله او درباره طرح توسعه پالایشگاه اطلاع‌رسانی می‌کرد. پیتس با مطالعه اطلاعات این گروه متوجه شد بسیاری از بیماری‌هایی که در میان اطرافیانش شایع بوده، در فهرست پیامدهای زندگی در نزدیکی پالایشگاه قرار دارد. این آگاهی، نگاه او را به رابطه میان صنعت، آلودگی و سلامت عمومی تغییر داد.
از پالایشگاه نفت تا مخالفت با توسعه بی‌حساب مراکز داده
پیتس که اکنون از مدیران ارشد همان سازمان مردمی است، امروز در صف نخست افرادی قرار دارد که نسبت به توسعه مراکز داده در مناطقی با سابقه آسیب‌های صنعتی هشدار می‌دهند. از نگاه او، جوامعی که سال‌ها هزینه توسعه صنعتی را با سلامت، محیط‌زیست و کیفیت زندگی خود پرداخته‌اند، نباید بار موج تازه‌ای از زیرساخت‌های سنگین را نیز به دوش بکشند.
منتقدان می‌گویند اگرچه مراکز داده هوش مصنوعی مانند کارخانه‌ها دودکش ندارند و ظاهر آن‌ها به اندازه پالایشگاه‌ها ترسناک نیست، اما این موضوع نباید باعث شود اثرات واقعی آن‌ها نادیده گرفته شود. این تاسیسات برای پردازش حجم عظیم داده‌ها به برق بسیار زیاد، سامانه‌های خنک‌کننده گسترده و زیرساخت‌های پشتیبان نیاز دارند؛ مسائلی که می‌تواند به افزایش فشار بر منابع شهری و زیست‌محیطی منجر شود.
چرا مردم به وعده اشتغال و رشد اقتصادی بدبین هستند؟
یکی از مهم‌ترین دلایل مخالفت عمومی این است که ساکنان محلی اغلب میان هزینه‌هایی که می‌پردازند و منافعی که دریافت می‌کنند، توازن روشنی نمی‌بینند. شرکت‌ها معمولاً بر ایجاد فرصت‌های شغلی و جذب سرمایه تاکید می‌کنند، اما منتقدان می‌پرسند این مشاغل تا چه اندازه پایدار، محلی و در دسترس ساکنان همان مناطق خواهند بود.
- مصرف بسیار بالای برق و افزایش فشار بر شبکه انرژی
- نگرانی درباره افزایش هزینه‌های زیرساختی برای شهرها
- احتمال اثرگذاری بر منابع آب در برخی مناطق
- بی‌اعتمادی تاریخی به پروژه‌های صنعتی بزرگ
- احساس نادیده گرفته شدن صدای جوامع محلی در تصمیم‌گیری‌ها
در بسیاری از شهرهای آمریکا، مردم تجربه‌های تلخی از پروژه‌های بزرگ صنعتی دارند؛ پروژه‌هایی که با وعده رونق اقتصادی آغاز شدند اما در عمل آلودگی، بیماری یا افت کیفیت زندگی را برای ساکنان به همراه آوردند. به همین دلیل، هر پروژه تازه‌ای که نیازمند زمین، انرژی و منابع عمومی گسترده باشد، به‌صورت طبیعی با موجی از تردید روبه‌رو می‌شود.
مراکز داده هوش مصنوعی؛ فناوری نو، دغدغه‌های قدیمی
رشد سریع هوش مصنوعی باعث شده تقاضا برای ساخت مراکز داده جدید به‌شدت افزایش یابد. این مراکز ستون فقرات مدل‌های پیشرفته هوش مصنوعی، خدمات ابری و پردازش‌های سنگین محاسباتی هستند. اما هرچه رقابت برای توسعه آن‌ها بیشتر می‌شود، تضاد میان نیاز فناوری و ظرفیت شهرها نیز پررنگ‌تر خواهد شد.
برای جوامعی که در گذشته از توسعه صنعتی آسیب دیده‌اند، سوال اصلی این نیست که آیا فناوری باید پیشرفت کند یا نه؛ بلکه این است که چه کسی از این پیشرفت سود می‌برد و چه کسی هزینه آن را می‌پردازد. این همان نقطه‌ای است که موضوع مراکز داده را از یک بحث صرفاً فناورانه به مسئله‌ای اجتماعی، شهری و حتی اخلاقی تبدیل می‌کند.
آینده توسعه مراکز داده در گرو اعتماد عمومی
اگر شرکت‌های فعال در حوزه هوش مصنوعی و زیرساخت دیجیتال می‌خواهند پروژه‌های خود را با مخالفت کمتری پیش ببرند، ناچارند فراتر از وعده‌های کلی درباره اشتغال و رشد اقتصادی عمل کنند. شفافیت درباره مصرف انرژی، اثرات زیست‌محیطی، منافع واقعی برای ساکنان محلی و مشارکت دادن جوامع در فرآیند تصمیم‌گیری، از مهم‌ترین اقداماتی است که می‌تواند اعتماد عمومی را افزایش دهد.
در غیر این صورت، رونق مراکز داده هوش مصنوعی ممکن است نه به‌عنوان نماد پیشرفت، بلکه به‌عنوان تکرار نسخه‌ای تازه از همان الگوی قدیمی توسعه دیده شود؛ الگویی که در آن محله‌های کم‌برخوردار و شهرهای آسیب‌دیده، بار اصلی توسعه را به دوش می‌کشند، در حالی که سود اصلی نصیب دیگران می‌شود.
نظر، سوال یا تجربه خود را درباره این مطلب با سایر کاربران اوکالا به اشتراک بگذارید.