اگر از این ایده خوشتان نمی‌آید که کسی با یک عینک ظاهراً معمولی در نزدیکی شما در حال فیلم‌برداری باشد، اپلیکیشن ZuckOff دقیقاً برای همین نگرانی ساخته شده است. این برنامه رایگان موبایل با کمک شناسایی سیگنال‌های بلوتوث، تشخیص می‌دهد آیا در اطراف شما یکی از مدل‌های عینک هوشمند حضور دارد یا نه؛ عینک‌هایی که این روزها بیش از هر زمان دیگری بحث حریم خصوصی را داغ کرده‌اند.
سازنده این اپ، پاوله شیدوفسکی، برنامه‌نویس ۳۰ ساله اهل لهستان است. او با ثبت و تحلیل سیگنال‌های بلوتوثی که مدل‌های مختلف عینک هوشمند ارسال می‌کنند، برای هرکدام یک «اثر انگشت دیجیتال» ساخته تا بتوان آن‌ها را در محیط شناسایی کرد.
ZuckOff چگونه عینک‌های هوشمند را پیدا می‌کند؟
مبنای کار این اپ، شنود غیرفعال سیگنال‌های بلوتوث است. شیدوفسکی سخت‌افزارهای لازم را تهیه کرده و داده‌های مربوط به شناسه‌های منحصربه‌فرد و شناسه سازندگان را جمع‌آوری کرده است. وقتی این اطلاعات با الگوهای ثبت‌شده مطابقت داشته باشند، برنامه حضور عینک هوشمند را تشخیص می‌دهد.
این سیستم فعلاً می‌تواند مدل‌هایی مانند Ray-Ban Meta، Oakley Meta و Snap Spectacles را در نزدیکی کاربر شناسایی کند.
این اپ دقیقاً چه چیزی را نشان می‌دهد؟
- تشخیص می‌دهد آیا یک عینک هوشمند سازگار در نزدیکی شما وجود دارد یا نه
- با توجه به قدرت سیگنال، یک برآورد تقریبی از فاصله ارائه می‌کند
- نام یا نوع برخی مدل‌های شناخته‌شده را شناسایی می‌کند
- وجود یک تهدید نامرئی را تا حدی قابل مشاهده می‌کند
چه چیزی ZuckOff را مهم کرده است؟
رشد استفاده از عینک‌های هوشمند، نگرانی‌های جدی درباره فیلم‌برداری بدون رضایت افراد ایجاد کرده است. گزارش‌ها نشان می‌دهد بعضی کاربران حتی در قرارهای شخصی یا فضاهای عمومی بدون اطلاع دیگران از این عینک‌ها برای ثبت ویدیو استفاده کرده‌اند. به همین دلیل، مکان‌هایی مثل مدرسه‌ها و سینماها به‌تدریج استفاده از این ابزارها را ممنوع کرده‌اند.
در یکی از تحقیقات BBC در ماه ژانویه، ده‌ها حساب کاربری ردیابی شدند که ویدیوهای زنانی را منتشر کرده بودند که در مکان‌های عمومی و بدون رضایت‌شان با عینک‌های متا فیلم‌برداری شده بودند. یکی از این ویدیوها چهره و شماره تلفن یک زن ۲۱ ساله را منتشر کرده بود و بیش از ۱.۳ میلیون بازدید گرفته بود.
چراغ ضبط همیشه قابل اعتماد نیست
یکی از دفاع‌های اصلی سازندگان این عینک‌ها، وجود چراغ نشانگر ضبط است؛ همان نوری که باید به اطرافیان بگوید دوربین فعال است. اما در عمل، این راهکار چندان بی‌نقص از آب درنیامده. گزارش‌ها نشان می‌دهد با دست‌کاری‌های سخت‌افزاری ساده می‌توان این چراغ را از کار انداخت و بدون جلب توجه فیلم گرفت.
این مسئله زمانی حساس‌تر می‌شود که بدانیم فقط در سال ۲۰۲۵ حدود ۷ میلیون عینک هوشمند متا فروخته شده است. یعنی با محصولی روبه‌رو هستیم که هم فراگیر شده و هم امکان سوءاستفاده از آن وجود دارد.
واکنش متا چه بوده است؟
متا در ماه ژوئیه اعلام کرد به‌روزرسانی‌ای منتشر می‌کند که در صورت تشخیص «دست‌کاری فیزیکی یا تخریب» چراغ LED، اجازه استفاده از دوربین را ندهد. اندرو بوزورث، مدیر ارشد فناوری متا، در یک ویدیو اینستاگرامی گفت طراحی دوربین به‌گونه‌ای بوده که اطرافیان متوجه حضورش شوند.
این در حالی است که یکی از مهم‌ترین مزیت‌های تجاری این محصول دقیقاً همین است که دوربین آن شبیه دوربین به نظر نمی‌رسد. همین تناقض، انتقادها به طراحی و فلسفه این گجت‌ها را بیشتر کرده است.
محدودیت‌های ZuckOff را هم باید دانست
با وجود کاربردی بودن، ZuckOff یک ابزار همه‌چیزدان نیست. این اپ نمی‌تواند تشخیص دهد که عینک نزدیک شما در همان لحظه در حال ضبط است یا نه. همچنین مشخص نمی‌کند چه کسی آن را به چشم زده است.
- نمی‌گوید ضبط فعال است یا خیر
- هویت فرد استفاده‌کننده را مشخص نمی‌کند
- فقط بر اساس سیگنال بلوتوث و شدت آن، نزدیکی تقریبی را تخمین می‌زند
- برای مدل‌هایی که اثر انگشت دیجیتال‌شان ثبت نشده باشد، ممکن است کارایی محدودتری داشته باشد
با این حال، همین که بتوان وجود چنین دستگاهی را در فضای اطراف فهمید، برای بسیاری از کاربران ارزشمند است. این اپ دست‌کم بخشی از یک مشکل نامرئی را قابل مشاهده می‌کند؛ تا زمانی که قانون‌گذاری‌ها بتوانند حمایت جدی‌تری از حریم خصوصی افراد ایجاد کنند.
از نظر قانونی، حذف این اپ برای متا آسان نیست
یکی از نکات جالب درباره ZuckOff این است که از نظر حقوقی هدف قرار دادن آن چندان ساده به نظر نمی‌رسد. این برنامه در سیگنال‌های ارسالی دستگاه‌ها اختلال ایجاد نمی‌کند و صرفاً همان داده‌هایی را می‌خواند که خود گجت‌ها به‌صورت بی‌سیم منتشر می‌کنند. به بیان ساده، این اپ چیزی را هک نمی‌کند؛ فقط نشانه‌های موجود را رصد می‌کند.
هم‌زمان برخی ایالت‌ها و مناطق مختلف، از جمله کالیفرنیا، قدم‌هایی برای جرم‌انگاری غیرفعال کردن چراغ ضبط یا فیلم‌برداری بدون رضایت افراد برداشته‌اند. تا وقتی این قوانین فراگیرتر شوند، ابزارهایی مثل ZuckOff می‌توانند برای کسانی که نسبت به حریم خصوصی‌شان حساس‌اند، یک لایه آگاهی بیشتر فراهم کنند.
استقبال کاربران از ZuckOff
این اپ از زمان انتشارش در ماه اوت، طبق گزارش‌ها بیش از ۵ هزار بار در اپ‌استور اپل دانلود شده است. در زمان انتشار خبر نیز آمار دانلود آن در گوگل‌پلی به حدود ۱۰۰۰ بار رسیده بود. برای ابزاری با چنین کاربرد خاصی، این اعداد نشان می‌دهد نگرانی درباره عینک‌های هوشمند فقط یک بحث حاشیه‌ای نیست.
ZuckOff شاید نتواند جلوی فیلم‌برداری مخفیانه را به‌تنهایی بگیرد، اما دست‌کم به کاربران اجازه می‌دهد در مواجهه با فناوری‌های پوشیدنی جدید، کاملاً بی‌خبر و بی‌دفاع نباشند.
نظر، سوال یا تجربه خود را درباره این مطلب با سایر کاربران اوکالا به اشتراک بگذارید.